Türkiye’de halk sağlığı hizmetlerinin yerel yönetimlere devrinin yararları ve uygulamadan örnekler

Abstract

Organize olmuş toplumlarda çabalar, çevre sağlığını tesis edip devam ettirmek , bulaşıcı hastalıkları kontrol altında tutmak, kişileri hijyen yönünden yeterli hale getirmek ve halk sağlığı kavramının içinde değerlendirmektir. Halk sağlığı hizmetlerinin gelişimi insanoğlunun varoluşu kadar eskidir. Türkler hem islamiyet öncesinde , hemde sonrasında temizlik ve hijyenik şartları yerine getirmeye hep özen göstermişlerdir. Halk sağlığı hizmetleri bugüne değin merkezi idare yada yerel yönetimler tarafından sunulmuştur. Merkezi idareler tarafından verilen halk sağlığı hizmetlerinin tarihsel süreç içerisinde çeşitli sakıncaları ortaya çıkmış olup, dünyada gelişmiş ülkelerde söz konusu hizmetleri mümkün olduğunca yerel yönetimlere devretme yoluna gitmişlerdir. Hatta yerelleşmedeki yetkileri anayasal güvence altına almışlardır. Ayrıca uluslararası anlaşmalara imza koyarak , kararlarını pekiştirmişlerdir. Yerel yönetimlere yetki ve sorumluluk birlikte verilerek, onlara hizmetleri sahiplenme duygusu aşılanmış , böylece hizmetin etkinliğinin temin edilmesi sağlanmıştır. Yerel yönetimlere hizmetlerin devrinden sonra ortaya çıkan küçük sorunlar daha önce yetkilerin devredildiği gelişmiş ülkelerin tecrübelerinden faydalanılarak aşılmaya çalışılmıştır. Ülkemizde son yıllarda yapılan bazı yasal değişiklikler sonucunda özellikle halk sağlığı hizmetlerinin yerel yönetimler tarafından uygulanmasında çeşitli sıkıntı ve zorluklar ortaya çıkmıştır. Aslında merkezi idare tarafından hazırlanan ' Yerel Yönetimler Reform Tasarısı ' yerel yönetimlere yetki ve sorumlulukların verilmesinden yanadır. Tasarıda merkeziyetçiliğe son verilmesi , yerinden yönetim, yeniden yapılanma , merkezi ve mahalli idarelerin birbirinin rakibi değil tamamlayıcısı olduğu ana başlıklar halinde verilmiştir. Yerel yönetimlerde verilen hizmetlerin özelleştirilmesi A.B.D. uygulamaları ile açıklanmıştır. Diğer gelişmiş ülkelerdeki özerklik uygulamaları da örnekleri ile anlatılmıştır. Türkiye'de uzun yıllardır yerel yönetimlerce yapılan sinek ve haşere mücadelesi , yöntem ve ilaç seçiminin gelişmiş ülkeler seviyesinde nasıl verildiği örneklerle ortaya konmuştur. Avrupa Topluluğuna giriş çalışmalarının arttığı bu günlerde imzaladığımız uluslararası anlaşmaları göz önünde tutarak yetki ve sorumlulukların yerel yönetimlere devredilmesi ile her şeyden önce vatandaşlarımızın da daha iyi hizmet alması sağlanacaktır.