Türkiye’de yatırımlarda devlet yardımları ve yatırım indirimine ilişkin bir uygulama

Abstract

Türkiye'deki Yatırım Teşvik Uygulamaları Devlet Yardımlarının öncelikli amacı bölgeler arası eşitsizlikleri kaldırmak, sermayenin yapılandırılmasına devlet tarafından katılımın arttırılması ve istihdamı arttırıcı yöndeki girişimleri desteklemektir. Ayrıca bu yatırımlar, yabancı sermayenin ülkeye girişini sağlayarak, gelişmiş ve uygun teknolojiyi yaratmakta ve uluslararası yükümlülükleri ihlal etmeden rekabeti sağlayacak girişimleri kolaylaştırmaktadır. Az gelişmiş ve gelişmekte olan bölgelerdeki yardımlar istihdamı vergi istisnası ve yatırımcılara tahsis edilecek olan arazi ile arttırmayı hedeflemektedirler. II. Devlet Yardımları Genel olarak, devlet yardımları vergisel ya da vergisel olmayan teflvikler olarak sınıflandırılabilir. Vergisel teşvikler, gümrük vergisi ve harç istisnasını, %40 oranında yatırım indirimini, KDV istisnasını, ve damga vergisi ve harç istisnasını içermektedir. Vergisel olmayan teşvikler ise, arazi tahsisini ve Yatırım Teşvik Fonundan sağlanacak krediyi içermektedir. A. Genel Gereklilikler 1. Yatırım Teşvik Belgesi Yatırım indirimi dışındaki yatırımlarda devlet yardımlarından yaralanmanın öncelikli şartı, Yatırım Teşvik Belgesi (YTB) sahibi olmaktır. YTB, Hazine Müsteşarlğınca yatırımcılara yatırımları sebebiyle verilen ve yatırım indirimi dışındaki vergisel avantajlardan faydalanabilmeyi sağlayan belgedir. 2. Bölgesel ve Sektörel Sınıflandırmalar Türkiye'de bulunan bölgeler, yardımlarla ilgili yasal düzenlemeler de göz önüne alınarak, aşağıdaki öncelik gruplarına ayrılmıştır. o Gelişmiş bölgeler o Kalkınmada öncelikli yöreler o Normal bölgeler B. Sağlanacak Devlet Yardımları 1. Gümrük Vergisi ve Fon Istisnası Teşvik belgesi kapsamındaki makine ve teçhizat ithalatı, yürürlükteki ithalat Rejimi Kararı gereğince ödenmesi gereken Gümrük Vergisi ve Toplu Konut Fonundan istisnadır. Bu istisnadan faydalanabilmek için, ilgili makina ve teçhizatın YTB ekinde listelenmiş olması gerekmektedir. 2. Yatırım İndirimi Yatırım indirimi, kurumlar vergisi ve gelir vergisi mükellefleri için bir çeşit vergi istisnasıdır ve yatırımın tutarının belli miktarının vergi matrahından indirilmesi olarak tanımlanabilir. 24.04.2003 tarihinde yapılan değişiklikler ile yatırım teşvik belgesi alınmasına gerek kalmadan, dar mükellefiyete tabi olanlar dahil, ticari veya zirai kazançları bilanço esasına göre tespit edilen vergiye tabi mükellefler (adi ortaklıklar, kolektif ve adi komandit şirketler ile kurumlar vergisi mükellefleri dahil) faaliyetlerinde kullanmak üzere satın aldıkları veya imal ettikleri amortismana tabi iktisadi kıymetlerin maliyet bedellerinin %40'ını vergi matrahlarının tespitinde ilgili kazançlarından yatırım indirimi istisnası olarak indirim konusu yapabilirler. 3. KDV Primi ve İstisnası KDV kanununa göre, YTB sahibi mükelleflere belge çerçevesinde makina ve teçhizat satışı KDV'den istisnadır. Bu istisna; YTB devrinde ya da YTB adı altında alınan makine ve teçhizat üzerinde uygulanabilir. 4. Damga Vergisi ve Harç İstisnası Yeni uygulama uyarınca, 1.1.2004 tarihinden geçerli olmak üzere, a. Anonim, limited flirketlerin birleşme, devir ve bölünmeleri nedeniyle yapılacak işlemler ile yurt içi ve yurt dışı kredi kuruluşlarınca kullandırılan ve ortalama vadesi bir yıl ve daha uzun süreli nakdi yatırım kredileri nedeniyle verilen teminatlarda ilgili işlemelerin 492 sayılı Kanun uyarınca harca tabi tutulmayacağı, b. Yurt içi ve yurt dışı kredi kuruluşlarından temin edilen ve ortalama vadesi bir yıl ve daha uzun süreli olan nakdi yatırım kredileri nedeniyle düzenlenen kağıtların (kredilerin kullanımlarþ hariç) 488 sayılı Kanun uyarınca Damga Vergisinden istisna edileceği belirtilmiştir. 5. Fondan Kredi Tahsisi Bakanlar Kurulunun iznine göre Merkez Bankası'nda oluşturulan fonun amacı, yatırım finansmanı için düşük faizli kredi sağlamak amacıyla, yatırımları, ihracatı ve ülkeye döviz girdisi sağlayan aktiviteleri ve kredileri yönetmek ve teşvik etmektir. Yatırım teşvikleri, ekonomiye doğrudan enjekte edilebilen ve bölgesel dengesizliğin giderilmesinde katkı sağlayabilen önemli kamusal politika araçlarından biridir. Yatırım teşviklerinin etkinliğini artırabilmek, esnek bir yatırım teşvik sistemiyle mümkündür.

INVESTMENT INCENTIVES IN TURKEY The State Aids. principal purpose is to eliminate the inter-regional imbalances, to facilitate a larger capital contribution by the public to the capital structure and also to support activities that have a positive effect on employment. Furthermore, such investments foster activities that attract the import of foreign currency and yield advanced and suitable technology, as well as those which procure international competitiveness so as not to breach international liabilities. Incentives relevant to investments to be realised in the priority and least developed regions simply aim to increase employment in the said regions through tax exemptions and provision of land for investments. II. STATE AIDS Generally speaking, state aid can be classified as either a tax or a non-tax incentive. The former consists of customs duties and fee exemptions, investment allowance of 40%, VAT exemptions, stamp taxes and fee exemptions, whereas the latter includes provision of land and credit allocations from the Investment Incentives Fund. A. General Requirements 1. Investment Incentives Certificate The principal prerequisite for benefiting from state aids except investment allowance is to obtain an Investment Incentive Certificate, subsequently referred to as an IIC. The IIC is a document which is granted to investors for their investments by the Undersecretariat of the Treasury, hereinafter referred as the Undersecretariat, and which provides for the utilisation of the benefits. 2. Regional and Sector Classifications Regions in Turkey are classified into the following priority groupings with regard to the legislation on subsidies: § Developed regions § Regions prioritised § Normal regions B. State Aid To Be Granted 1 Customs Duty and Fund Exception The import of machinery and equipment (excluding raw materials, intermediate and operating products) is except from Customs Duty and the Mass Housing Fund contribution payment paid in accordance with the Decree on Import Regime. In order to benefit from this aid, the said machinery and equipment should be listed in connection with an IIC. However, if the items listed below are to be imported within the scope of an IIC, Customs Duty and Mass Housing Fund will be charged at the rate set forth in the prevailing Decree on Import Regime. 2 Investment Allowance The investment allowance is a tax exemption granted to income or corporate taxpayers and can be briefly defined as a deduction of a certain proportion of the investment from the corporate tax base. For investments made after 24.04.2003, 40 % of the cost values of the economic goods subject to amortization that are purchased and manufactured for use in their operations are subject to allowance as an investment allowance exemption. 3 Vat Premium and Exemption In accordance with the VAT law, the sale of machinery and equipment to tax payers holding an IIC within the framework of the certificate shall be exempted from VAT. This exemption is applied on the transfer of the IIC or machinery and equipment purchased under the IIC. 4 Stamp Taxes and Fee Exemption According to the new application which came into force on 01.01.2004, a) It is determined that the operations related to the merger, acquisition and split-off of corporations, limited partnership and limited liability companies and guarantees which are issued for cash investment credits with a period greater than 1 year are not subject to a fee. b) Investment credits that are taken from associations with a period greater than 1 year are exempted from stamp tax 5 Credit Allocation from the Investment Incentives Fund The objective of the fund formed at the Central Bank pursuant to the Decree of the Council of Ministers is to direct and encourage investments, export and foreign currency earning activities and credits in order to subsidise and procure low interest rate credits for investment financing. Investment incentives are important instruments of public policy because being directly injected into the economy they can contribute to the removal of regional imbalances. The efficiency of investment incentives can be increased by a flexible system.