Türk romanında intihar (1960-1980)

Abstract

Edebiyat eserleri her ne kadar gerçekliğin bir aynası veya tarihî bir belge olarak görülemeyecek olsalar bile, hayat ile yakından alakalıdırlar. Bu sebeple intiharın edebiyat eserlerindeki kullanımları önemlidir. İntihar edebî eserlerde de çoğu kez gerçekte olduğu gibi psikolojik ve sosyolojik sorunların sebep olduğu bir olgudur. Bu çalışmayla 1960-1980 arası Türk edebiyatında tespit edilen 46 romanda intihar davranışıyla bağı tespit edilen 106 roman kişisi, psikolojik risk etkenleri ve sosyolojik risk etkenleri açısından incelenmiştir. Romanlardaki sosyodemografik durumun gerçek verilerle ne kadar uyduğu sorusuna cevap aranmıştır. İntiharlar ayrıca Sigmund Freud ile Karl Menninger’in görüşleri ışığında psikodinamik kuram ve Emile Durkheim’ın görüşleri ışığında sosyal bütünleşme kuramı açısından incelenmiştir. Son olarak ise bazı intihar davranışlarındaki varoluşçu unsurlar, Jean-Paul Sartre ve Albert Camus’nün görüşleri ışığında tespit edilmiştir. İncelenen zaman diliminde Türk edebiyatında zirveye ulaşan varoluşçuluk ile yükselmeye başlayan modernizm intiharla yakın ilişkiler içindedir. Ek olarak 27 Mayıs 1960 Darbesi, 12 Mart 1971 Muhtırası, 12 Eylül 1980 Darbesi gibi çalkantılı bir dönem söz konusudur. Bu durum intihar bağlamındaki analizi daha da önemli kılmaktadır. Bu çalışma edebî yönelimler ile siyasi çalkantıların edebiyatta intihar konusuna olası etkileri hakkında bilgi sahibi olunmasını sağlayacaktır. Çalışmanın ilk bölümünde intihar konusunda bilgiler verilmiştir. Dünya ve Türk edebiyatının önceki dönemlerde intiharla ilgisine değinilmiştir. Ardından “1960-1980 Arası Türk Romanında İntihar”, “1960-1980 Arası Türk Romanında İntiharların Sebepleri”, “1960-1980 Arası Türk Romanındaki İntiharların İntihar Kuramları Bağlamında İncelenmesi” ve “Varoluşçu Düşünce Ekseninde 1960-1980 Arası Türk Romanında İntihar” başlıkları altında bahsedilen noktalara değinilmiştir. Psikanaliz ve sosyolojik araştırmalardan yararlanılarak tezin disiplinlerarası bir çalışma olması hedeflenmiştir.

Although literary works cannot be seen as a mirror of reality or a historical document, they are so closely related to life. For this reason, the use of suicide in literary works is so significant. Suicide is a phenomenon caused by psychological and sociological problems in literary works as well as in reality. In this study, 106 novel characters who were found to be related to suicidal behavior in 46 novels identified in Turkish literature between 1960 and 1980 were discussed in terms of psychological risk factors and sociological risk factors. It has been sought to question of how well sociodemographic situation in novels matches to the actual data. The concept of suicide is also examined in terms of psychodynamic theory in the light of the views of Sigmund Freud and Karl Menninger and social integration theory in the light of Emile Durkheim’s views. Finally, the existential elements in some suicidal behaviors have been determined in the light of the views of Jean-Paul Sartre and Albert Camus. In the time period studied, existentialism which was at its peak and modernism which started to rise in Turkish literature, have close ties with suicide. In addition, chaotic events including the 27 May 1960 Coup, 12 March 1971 Memorandum and the 12 September 1980 Coup were on the agenda of the period. This makes sociopolitical analysis in the context of suicide even more important. This study will provide information about the possible effects of literary tendencies and political turmoil on the subject of suicide in literature. In the first part of the study, general information about the subject of suicide was given and the relevance of Turkish and world literature to suicide in previous periods was mentioned. Then, related points are mentioned under the headings of Suicide in Turkish Novel Between 1960-1980, Reasons of Suicide in Turkish Novel Between 1960-1980, Examination of Suicide in Turkish Novel Between 1960-1980 in the Context of Suicide Theories and Suicide in Turkish Novel Between 1960-1980 on the Axis of Existential Thought have been discussed. This thesis is aimed to be an interdisciplinary study by making use of psychoanalysis and sociological researches.