Li̇beral bi̇r aktör olarak Avrupa Bi̇rli̇ği : Avrupa komşuluk poli̇ti̇kasinin eleşti̇rel anali̇zi̇

Abstract

Avrupa Birliği’nin (AB) “nasıl bir aktör” olduğuna dair tartışmalar, 1972 yılında François Duchêne’nin “Sivil Güç / Aktör AB” tanımlaması ile birlikte literatüre girmiştir. Ian Manners’ın “Normatif Aktör” tanımlaması ile birlikte 2000’li yıllar boyunca literatürdeki aktörlük tartışmalarını, normlar tartışması domine etmiştir. Bu tez çalışmasında, Wolfgang Wagner’in (2017) “birbirleri ile çatışan normlar” olabileceği iddiasından yola çıkılarak, AB’nin “Liberal Bir Aktör” olarak nasıl tanımlanabileceği sorusu tartışmaya açılmıştır. Çalışmada, Liberal Aktörlüğü tanımlamak, keşfetmek ve eleştirmek üzere Avrupa Komşuluk Politikası (European Neighbourhood Policy - AKP/ ENP) temel vaka olarak seçilmiştir. Bu kapsamda Avrupa Komisyonu’nun AKP/ ENP çerçevesi için yayımladığı temel dokümanlar, Gömülü Teori yöntemi analiz edilmiştir. Gömülü Teori yöntemi, verilerin belirli yöntemsel süreçlerle analiz edilmesi ile “teori keşfeden” bir yöntemdir. Doküman analizinde MAXQDA Analytics Pro 2022 adlı bilgisayar destekli veri analizi programından yararlanılmıştır. Analiz programında kodlanan ve kategorilere ayrılan AKP/ ENP belgeleri, yazarın literatür bilgisi ile edindiği iç görüleri çerçevesinde temalara ayrılmıştır. Veri analizinin ikinci aşamasında, belgeler program aracılığıyla nicel olarak analiz edilmiş ve yazar tarafından nitel tercümesi yapılmıştır. Veri analizi sonucunda; AB'nin “evrensel liberal değerlerin koruyucusu” pozisyonunu koruduğu; AKP/ ENP çerçevesindeki aktörlüğünün dönemsel olarak değişim ve gelişim gösterdiği; bu dönüşümün geleneksel aktörlük modellerini aştığı tespit edilmiştir. Öte yandan Liberal Aktörlük savları çerçevesinde “serbest piyasanın desteklenmesi” ve “eşitlik ilkesi” nin AKP/ ENP çerçevesinde doğrulanamadığı görülmüştür. Araştırma sonucunda, AB'nin aktörlük literatürüne katkı sağlamak ve aktörlüğün kapsamını eleştirmek, AKP/ ENP'yi bütüncül olarak analiz etmek ve uluslararası ilişkiler çalışmalarına yöntemsel katkı sağlamak açılarından üç hedefe ulaşılmıştır.

The debates on the nature of the European Union (EU) as what kind of an actor emerged in 1972 with François Duchêne's definition of the Civilian Power. Throughout the 2000s, discussions on actorness in the literature were dominated by the norms approach, along with Ian Manners' concept of the Normative Power. In this thesis study, starting from Wolfgang Wagner's (2017) claim of conflicting norms, the question of how the EU can be defined as a Liberal Actor has been opened for discussion. In the study, European Neighbourhood Policy (ENP) has been chosen as the fundamental case to define, explore, and critique Liberal Actorness. To accomplish this objective, the fundamental documents published by the European Commission within the ENP framework are analyzed. In this context, the key documents published by the European Commission for the ENP framework have been analyzed using the Grounded Theory approach. The Grounded Theory method is a way of discovering theory through the analysis of data using specific methodological processes. In the document analysis, the computer-assisted data analysis program named MAXQDA Analytics Pro 2022 was utilized. The ENP documents, which were coded and categorized in the analysis program, were further divided into themes based on the author's literature knowledge and acquired insights. In the second stage of data analysis, the documents were quantitatively analyzed through the program and qualitatively translated by the author. As a result of the data analysis; it was determined that the EU maintains its position as the guardian of universal liberal values; the actorness within the ENP framework undergoes periodic changes and developments and thus surpassing traditional actorness models. On the other hand, claims of Liberal Actorness regarding support for the free market and principle of equality were not confirmed within the ENP framework. The research achieved three objectives from the perspectives of contributing to the literature on actorness and critiquing the scope of actorness, comprehensively analyzing ENP, and providing methodological contributions to international relations studies.