Yoğun bakım ünitelerinde güncel fizyoterapi yaklaşımları

Abstract

Farklı yoğun bakım ünitelerindeki (YBÜ) multidisipliner tedavinin bir bölümü de fizyoterapidir. YBÜ’nde interne edilen kritik hastalarda ve postoperatif olgularda; solunumsal, kardiyovasküler ve nöromuskuloskeletal odaklı fizyoterapi programlarıyla olası respiratuar ve nöromuskuler komplikasyonların önlenmesi, inspiratuar kas fonksiyonuyla ilişkili egzersiz kapasitesinin geliştirilmesi klinik hedeflerdendir. Erken başlatılan fizyoterapinin uygulanabilir, güvenli, maliyet etkin ve YBÜ ile hastanede kalış sürelerini kısalttığı bilinmektedir. Yanısıra fizyoterapi YBÜ’de uygulanan diğer tedavilerin (tıbbi, ağrı sağaltımı vb) etkilerini geliştirebilmektedir. YBÜ’de kullanılacak fizyoterapi yaklaşımlarının seçiminde YBÜ ve hasta tipi, varolan teknolojisi, hastalığın akut veya kronik seyri, bilinç açıklığı ile fizyoterapiden beklenen yarar belirleyicidir. Standart fizyoterapi protokolü solunum fizyoterapisi, mobilizasyon, ambulasyon ve donanımsal fizyoterapiden oluşurken; güncel yaklaşımlar olgunun gereksinimleriyle ilişkili çeşitlenmektedir. Program genişletilirken manuel hiperinflasyon, profilaktik sürekli lateral rotasyon, ekspiratuar akım arttırıcı teknik (EFIT), destekli kol egzersizi, kinetik terapi, tilt table tedavisi, iskelet ve solunum kas egzersizi, yatakbaşı bisergo ve nöromuskuler elektrik stimulasyonu tercih edilebilir. Bazı durumlarda yaklaşımların kombine edilmesi veya hastalığın sınırları içinde modifiye edilmesi gerekebilir. Fizyoterapi yoğun bakım hastasının bilincinin açık veya kapalı, oryante veya disoryante, sedatize veya ajite olmasıyla da değişir. Tedavinin, semptomatik ve fonksiyonel iyileşme dikkatle izlenerek her bir seansta yeniden düzenlenmesi, koruyucu uygulamalarda yaklaşımların aralıksız sürdürülmesi önemlidir. Fizyoterapinin hastaya açıklanarak egzersize aktif katılımının sağlanmasıyla da etkileri ve etkinliği maksimize edilir.