Toplumsal değişmeyi edebiyat üzerinden anlamak; Akçasazın ağalarında kırsal yapıda dönüşüm ve tarımda kapitalistleşme süreci üzerine

Abstract

Edebiyat, Balzac, Çukurova, Tarım, Ticaret Sermayesi, Toplumsal Değişme, Yaşar Kemal, ÖZET TOPLUMSAL DEĞİŞMEYİ EDEBİYAT ÜZERİNDEN ANLAMAK; “AKÇASAZIN AĞALARI”NDA KIRSAL YAPIDA DÖNÜŞÜM VE TARIMDA KAPİTALİSTLEŞME SÜRECİ ÜZERİNE Sosyal bilimlere nüfuz etmiş belli sorunlar, toplumsal değişmenin analizi önünde ciddi bir engel teşkil etmiştir. Yüzeydeki görünümlere odaklanan bir sosyal bilim anlayışı, toplumsal değişmenin dinamiklerini anlayabilmemizi engellemiştir. Öte yandan somut gerçeklikle arasına mesafe koyan ve yapıya odaklanan bir bilim anlayışı da çoğu zaman spekülatif sonuçlara ulaşmamıza neden olmuştur. Yine bu yaklaşımın, bireysel ve sınıfsal özneyi analiz dışında bırakma eğilimi, toplumsal değişme olgusunu bütünlüklü bir ele alışa olanak tanımamaktadır. Her iki uç yaklaşım ise, bilginin parçalı olma durumunun yeniden üretilmesine katkı sağlamıştır. Eleştirel gerçekçi bir sosyal bilim anlayışı ve eleştirel gerçekçi edebiyat arasında kurulacak ortak bir dil ile bu sorunların üstesinden gelebilmek mümkün olmuştur. Bu amaçla çalışmamızda, ilk olarak eleştirel gerçekçiliğin tipik temsilcisi Balzac ele alınmış, toplumsal değişmeyi anlama/ açıklama konusunda eleştirel gerçekçiliğin sağlayacağı avantajlar onun “Köylüler” adlı eseri üzerinden gösterilmeye çalışılmıştır. Bu yaklaşımın Türk edebiyatındaki temsilcisi Yaşar Kemal ise, Çukurova’da toplumsal değişmeyi anlamamız konusunda oldukça önemli bir yere sahip olmuştur. Türkiye’de ekonominin ve siyasetin dizginlerini elinde tutan pek çok büyük ailenin önemli ölçüde sermaye birikimi sağladığı bir bölge olan Çukurova’nın toplumsal değişme süreci, sosyal bilimler yazını ve Yaşar Kemal’in “Akçasazın Ağaları” adlı eseri üzerinden ele alınmış, sosyal bilimler ve edebiyat arasındaki tamamlayıcılık ilişkisi gösterilmiştir. tterature, Balzac, Çukurova, Agriculture, Merchant Capital, Social Change, Yaşar Kemal,TO UNDERSTAND THE SOCIAL CHANGE THROUGH THE LITTERATURE; ON THE CAPITALIZATION PROCESS IN AGRICULTURE AND THE TRANSFORMATION PROCESS IN RURAL STRUCTURE IN AKÇASAZIN AĞALARI The certain problems that penetrated to the social sciences are the main obstacles to analyzing the social reality. The social science approach that focuses on the surface appearances prevented us from understanding the dynamics of the social change. On the other hand, an approach that keeps its distance from the reality and focuses on the structure also led us to reach to the speculative conclusions. The tendency in this approach, which excludes the individual subjects belonging to certain classes, does not lead us to analyze the phenomenon of social change. Both of these approaches contributed to the reproduction of the circumstance in which the knowledge was divided. A common language which associates the approach of the critical realist social science to the critical realist literature made it possible to overcome these problems. For this reason, in this work, first we analyzed Balzac, the typical representative of the critical realism, and we tried to show the advantages, which were provided by the critical realism, in comprehending and explaining social change, in his piece named “Peasants”. Yaşar Kemal, the representative of critical realism in the Turkish literature, allowed us to understand the social change in Çukurova, in where many big families controlling the economy and politics of Turkey increased their capital accumulation. We analyzed the social change in Çukurova and the social science literature by focusing on his book, “Akçasazın Ağaları”, and we showed the complementary relationship between the literature and the social sciences.