2000 sonrası Türkiye’de cari açık probleminin bir analizi ve çözüme yönelik alternatif öneriler

Abstract

Soyadı : Bülent İlhan sat sat Politikası Prof. Dr. Gülten Demir Tez Türü ve Tarihi : Doktora – Şubat 2014 Cari İşlemler Açığı, Ödemeler Bilançosu

2000 SONRASI TÜRKİYE’DE CARİ AÇIK PROBLEMİNİN BİR ANALİZİ VE ÇÖZÜME YÖNELİK ALTERNATİF ÖNERİLER 1980 sonrasında giderek hızlanan küreselleşme paralelinde dünya ticaret hacmindeki büyük artışla birlikte, Türkiye’nin de özellikle 2000’li yıllarda ticaret hacmi ivmelenerek genişlemiştir. Gerek ithal bağımlılık oranının yüksek olması, gerekse tasarruf açığı nedeniyle dış ticaret açığı da büyümüştür. Bunun sonucunda cari işlemler açığı sorunu 2000 sonrasında Türkiye ekonomisinin önemli bir problemi haline gelmiştir. Bu çalışmanın esas amacı cari açık problemi ile ilişkili olduğu düşünülen büyüme oranı, bütçe açığı, dış ticaret açığı, dış borç stoku, doğrudan yabancı yatırımlar, döviz kuru, faiz oranları ve enerji fiyatları değişkenlerinin incelenmesi ve zaman serileri analizi ile cari açığı ne ölçüde açıkladığının araştırılmasıdır. Amprik çalışma iki analizi içermektedir. İlk analizde değişkenlerin her biri ile cari işlemler açığı arasındaki nedensellik ilişkisi ve bu değişkenlerin cari işlemler açığını hangi oranda açıkladığı araştırılmıştır. İkinci analizde ise tüm değişkenler analize dahil edilerek hangilerinin cari işlemler açığının üzerinde daha belirleyici olduğu araştırılmıştır. Her iki analizde nedensellik ilişkilerinin benzerlik gösterdiği ve öne çıkan belirleyici değişkenlerin Ekonomik Büyüme, Dış Ticaret Açığı ve Dış Borç Stoku olduğu sonuçları elde edilmiştir. Name and Surname : Bülent İlhan Field : Economics Programme : Politic Economics Supervisor : Professor Gülten Demir Degree Awarded and Date : Doctorate – February 2014 Current Account Deficit, Balance of Payments ABSTRACT AN ANALYSIS OF CURRENT ACCOUNT DEFICIT PROBLEM OF TURKEY AFTER 2000 AND ALTERNATIVE SUGGESTIONS OF SOLUTION Gradually increasing globalization after 1980 in parallel with the enormous increase in the volume of world trade, especially in the 2000s, Turkey's trade volume has expanded and accelerated. The high rate of import dependency and savings deficit caused to enlarge the foreign trade deficit. As a result, the current account deficit problem after 2000 has become an important problem of Turkey's economy. The purpose of this study is to analyze economic growth ratio, bugdet deficit, external trade balance, external debts, foreign direct investments, real exchange rate, real interest rate and energy prices which might be related as determinants of current account deficit by time series analysis. And the aim is to observe that how much the current account deficit is explained by the changes in these variables. The empirical study includes two analysis. In the first analysis, the causal relationship between each of the variables and the current account deficit analyzed and in what proportion of the current account deficit explained by these variables were investigated. In the second analysis, all variables were included in the analysis, which is more decisive on the current account deficit was investigated. In both assays, suggesting a causal relationship and the similarity of the determining variables Economic Growth, Foreign Trade Deficit and External Debt are obtained as results.