Niyazi Sayın ney tavrındaki perde baskı karakterlerinin meşk silsilesi özelinde incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı; Niyazi Sayın'ın ney tavrındaki perde baskı ve aralıklarını, meşk silsilesi özelinde, dijital programlar yardımı ile tespit etmek, kayıt altına almak ve bu baskı ve aralıkların nesilden nesile geçişteki benzer ve farklı yönlerini belirlemektir. Bununla birlikte, Türk müziğindeki ney icrasında çok önemli bir yer tutan bu tavırdaki perde baskı ve aralıklarının, Arel-Ezgi-Uzdilek sistemi ile uyuşan veya uyuşmayan noktalarını ortaya koymak hedeflenmiştir. Bu amaçla; Niyazi Sayın'ın refakatiz bir şekilde icra ettiği dört adet acemaşiran peşrevi kaydına ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra Niyazi Sayın'ın öğrencilerinden Ömer Erdoğdular, M. Sadreddin Özçimi, Salih Bilgin, Bülent Özbek, Ahmed Şahin, Yavuz Akalın'a ve onların öğrencileri (Niyazi Sayın'ın öğrencilerinin öğrencileri) Hüseyin Özkılıç ve Yasin Özçimi'ye ulaşılmış, izinleri doğrultusunda röportajlar yapılmış ve kendilerinden, analizleri yapılmak üzere acemaşiran peşrev icra kayıtları alınmıştır. Bu icra kayıtlarındaki akort farklılıkları, geliştirilen bir model ile denkleştirilmiş ve böylece karşılaştırmalı analiz yapabilme imkânı elde edilmiştir. Denkleştirilen bu icra kayıtları üzerinden, dijital programlar yardımı ile perde baskı ve aralık analizleri yapılmıştır. Bu analizler neticesinde, Niyazi Sayın'ın kendi icraları arasındaki ve kendisi ile meşk silsilesi arasındaki perde baskı ve aralıkların benzer ve farklı olduğu noktalar tespit edilmiştir. Bununla beraber, eserde incelenen her bir perdenin, icracılar tarafından belirlenen sınırlar içerisindeki kullanım oranları tespit edilerek tavrın karakteri ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Son olarak, çalışma kapsamında; Niyazi Sayın'ın ney eğitiminde ne gibi yöntemler izlediği, eğitimleri hangi eserler üzerinden gerçekleştirdiği, derslerinde teknik konular haricinde hangi hususların bulunduğu, meşk silsilesi özelinde günümüze kadar bu eğitim metodunun ne gibi değişikliklere uğradığı veya uğramadığı ve Türk müziğinde meşk ve tavır kavramları birinci ağızlardan röportaj yöntemi ile tespit edilmiştir.

The purpose of this research is to determine and record the pitch pressings and intervals in Niyazi Sayın's ney performance manner with the help of digital programs, and to determine the similar and different aspects of this manner in the transition from generation to generation specific to the meşk succession. In addition, it is aimed to present the pitch pressings and intervals in this manner, which have a very important place in the ney performance in Turkish music, in a way that reveals the points that are compatible and incompatible with the Arel-Ezgi-Uzdilek system. For this purpose, the recordings of four acemaşiran peshrevs performed by Niyazi Sayın without accompaniment have been acquired. In addition to this, interviews were done with Niyazi Sayın's students Ömer Erdoğdular, M. Sadreddin Özçimi, Salih Bilgin, Bülent Özbek, Ahmed Şahin, Yavuz Akalın, and with their students (Niyazi Sayın's students' students) Hüseyin Özkılıç and Yasin Özçimi with their permission, and acemaşiran peshrev performance recordings were obtained from them for analysis purposes. The tuning differences in these performance recordings were equalized through a developed model, providing an opportunity to make a comparative analysis. Pitch pressing and interval analyzes were made on these equalized performance recordings with the help of digital programs. As a result of these analyzes, similar and different points of pitch pressings and intervals between Niyazi Sayın's own performances, and between his and his meşk succession's performances have been identified. In addition, the character of the performance manner was tried to be revealed by detecting the usage rates of each pitch that is examined in the piece within the limits determined by the performers. Finally, within the scope of the study; types of methods that Niyazi Sayın followed in ney education, pieces that he provided his trainings on, cases which were included in the content of the courses in these trainings except technical parts, kinds of changes that this education method has undergone specific to the meşk succession until today, and the concepts of meşk and manner in Turkish music are determined by first-hand interview method.