Publication: Türev ürünler ve kullanımına ilişkin bir uygulama
Abstract
Dünya ekonomilerinin globalleşme eğilimi gelişen teknoloji ile de bütünleşince uluslararası ekonomilerin çağdaş finansman teknikleri gelişmekte olan ülkelerce de kullanılmaya başlanmıştır. Modern dünya ekonomilerinin dinamizmi, tarihsel süreç içinde finansal düşünürleri sürekli yenilikler yaratmaya yöneltmiş ve değişen ihtiyaçlara uygun finansman tekniklerini kullanıcıların hizmetine sunmalarını sağlamıştır. İthal ikamesine dayalı ekonomik büyüme anlayışından, dünya pazarlarıyla rekabet edebilecek kalite ve fiyatta üretim yaparak ihracat gelirlerini artırmak suretiyle büyümeye yönelik dışa açılışçı bir ekonomik anlayışın gereği olarak ulusların birbirleri ile olan ilişkileri artmış, işletmenin dış çevre faktörleri ve buna bağlı riskler de giderek büyümüştür. Ülkeler arasındaki ekonomik dengesizlikler, ülkelerin birbirleri ile olan ticari ilişkilerinde belli para sistemlerinin oluşmasına neden olmuş ve genelde ekonomileri güçlü ülke paraları istikrar unsurları olarak sistemleri sürüklemiştir. Ancak ülkeler kalkındıkça ya da yeni dengeler kuruldukça, genelde kur sistemleri dediğimiz süreç değişmelere uğramıştır. Bretton Woods sabit kur sisteminin 1970'li yılların başında terkedilip, dalgalı kur sistemine geçilmesiyle, döviz kurlarının dalgalanırlığı (volatility), döviz kuru risklerinin yönetilmesi gerekliliğini gündeme getirmiştir. Finans dünyası bu aşamadan sonra hergün yeni bir finansal araçla tanışmış, işletmelerin ihtiyacına uygun olarak tasarlanan (tailor made) finansal teknikler geliştirilmiştir. Bu gelişmelerle beraber yaşanan liberalleşme ve geregülasyon hareketleri sonucunda, piyasalar çok dalgalı ve istikrarsız bir hal almıştır. Yatırımcıların karşılaşmış oldukları bu yeni riskleri yönetebilmek için, forward, future, opsiyon ve swap gibi yeni finans teknikleri ortaya çıkmıştır. Genel olarak vadeli ya da türev teknikler olarak adlandırılan bu yeni finansal teknikler, ekonomik piyasalara yeni bir boyut kazandırmıştır. Getirmiş olduğu kolaylık ve avantajlarla dünyada oldukça yoğun bir kullanım alanı elde eden vadeli işlem piyasaları, son yıllarda Türkiye’de de kullanılmaya başlanmış olup Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası’nın açılmasıyla hızlı bir gelişim göstermiştir. Bu tezde vadeli işlem piyasalarının hem dünya hem de ülkemiz açısından tarihi gelişimi üzerinde durularak günümüz piyasa yapısına ulaşana kadar göstermiş olduğu değişim ve gelişimin ayrıntılı bir biçimde incelenmesi amaçlanmıştır. Vadeli işlemlere konu olan vadeli işlem piyasaları enstrümanları da ayrıntılı olarak ele alınmış ve örneklerle güncel örnekler vasıtasıyla desteklenmiştir. Vadeli işleme konu varlıkların kullanım alanları ve kullanım yöntemleri de ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
The tandancy of globalization of world economies being joint with the devoloping technology, has made the devolopıing economies use the finance techniques of international economies. The dinamism of modern economies ın the historical devolopment has oriented finance world create enovations and has provided optimum finance techniques to be used by individuals. The economical growings and the need to competition of world markets and the export ınputs costs have created external risk factors. This tandency made the governments use closer relations with each athers. The unequilibriums between countaries economies, has created static money systems in economical relations and genaraly the curencies of devoloped economies have leadedthe systems. The elimination of the agreement of Bretton Woods in 1970 and the acception of changing currensy, the volatility of foreing curreuncies created currency risks. After appearing currency risks in 1970’s in world economies, the finance world has been meeting everyday with new financial devices and devoloping ,tailor made, financial techniques which are made for firms needs. With these changes in the world markets, the liberalization and geregülation movements, the market have became easily changable and unsuitable. To these risk, with which the investors meet, new financial techniques have been created such as forwards, furures, options and swaps. These techniques which are generally called derivatives, have brought a new dimention to the world economies. With the easy use of their own and the advantages, the derivatives have reached a huge use zone ın the world and for the last decade they have been understood well also ın Türkiye. In this study, the history of derivatives has been searched for both the external world and our countary to understand weel the devolopments ın finance sector.The enstiruments used for derivatives have also been searche ın this study. The examples have been well chosen just to support the ıdeas.
The tandancy of globalization of world economies being joint with the devoloping technology, has made the devolopıing economies use the finance techniques of international economies. The dinamism of modern economies ın the historical devolopment has oriented finance world create enovations and has provided optimum finance techniques to be used by individuals. The economical growings and the need to competition of world markets and the export ınputs costs have created external risk factors. This tandency made the governments use closer relations with each athers. The unequilibriums between countaries economies, has created static money systems in economical relations and genaraly the curencies of devoloped economies have leadedthe systems. The elimination of the agreement of Bretton Woods in 1970 and the acception of changing currensy, the volatility of foreing curreuncies created currency risks. After appearing currency risks in 1970’s in world economies, the finance world has been meeting everyday with new financial devices and devoloping ,tailor made, financial techniques which are made for firms needs. With these changes in the world markets, the liberalization and geregülation movements, the market have became easily changable and unsuitable. To these risk, with which the investors meet, new financial techniques have been created such as forwards, furures, options and swaps. These techniques which are generally called derivatives, have brought a new dimention to the world economies. With the easy use of their own and the advantages, the derivatives have reached a huge use zone ın the world and for the last decade they have been understood well also ın Türkiye. In this study, the history of derivatives has been searched for both the external world and our countary to understand weel the devolopments ın finance sector.The enstiruments used for derivatives have also been searche ın this study. The examples have been well chosen just to support the ıdeas.