İç kontrolün vergiden kaçınma üzerine etkisi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, iç kontrolün vergiden kaçınma üzerine etkisini tespit etmektir. Çalışmada Türkiye’de gıda, içecek ve tütün sektöründe faaliyet gösteren halka açık 34 işletmenin 2013-2022 dönemine ait finansal tablo verileri ile faaliyet raporlarındaki iç kontrol verileri kullanılmış ve panel veri analizi uygulanmıştır. Örneklemi oluşturan işletmelerin verileri Kamuyu Aydınlatma Platformu’ndan elde edilmiştir. Vergiden kaçınma ölçütü olarak işletmelerin efektif vergi oranları ile nakit efektif vergi oranları hesaplanmış; işletmelerin büyüme oranları, karlılık oranları, finansal kaldıraç oranları ve yatırım harcamaları oranları da çalışmaya dahil edilmiştir. Yapılan çalışmada, iç kontrol ile vergiden kaçınma arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İşletmelerde iç kontrolün etkinliği arttıkça efektif vergi oranı da artmakta ve vergiden kaçınma düzeyi düşmektedir. Çalışmanın iki yönüyle akademik literatüre katkısı bulunmaktadır. Bu katkılardan ilki, iç kontrol ile vergiden kaçınma arasındaki ilişkiyi değerlendiren bir çalışmanın ulusal akademik yazında daha önce ele alınmamış olması ve bu ilişkinin ilk kez inceleniyor olmasıdır. Çalışmanın ikinci katkısı, ortaya çıkan bu sonucun başta kamu otoritesi olmak üzere işletmelerin tüm paydaşlarına iç kontrol ve vergiden kaçınma ilişkisi açısından bilgi sunmasıdır.

The aim of this study is to determine the impact of internal control on tax avoidance. In the study, the financial statement data and internal control data in the annual reports of 34 publicly traded companies operating in the food, beverage and tobacco sector in Turkey for the period 2013-2022 are used and panel data analysis is applied. The data of the sample companies are obtained from the Public Disclosure Platform. Effective tax rates and cash effective tax rates of companies are calculated as a measure of tax avoidance; growth rates, profitability rates, financial leverage ratios and investment expenditures rates of companies are also included in the study. The study concluded that there is a positive relationship between internal control and tax avoidance. As the effectiveness of internal control increases in companies, the effective tax rate increases and the level of tax avoidance decreases. The study contributes to the academic literature in two ways. The first of these contributions is that a study analyzing the relationship between internal control and tax avoidance has not been conducted in the national academic literature before and this relationship has been analyzed for the first time. The second contribution of the study is that this conclusion gives information about the relationship between internal control and tax avoidance to all stakeholders of companies, especially the public authority.