Üniversite kütüphanelerindeki açık bilim uygulamalarının sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin sağlanmasındaki rolü : İstanbul’daki üniversite kütüphaneleri üzerine keşifsel bir çalışma

Abstract

Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH), 2015 yılında Birleşmiş Milletler tarafından belirlenen ve yoksullukla mücadele, nitelikli eğitim, eşitsizliklerin azaltılması, iklim eylemi gibi alanlarda küresel kalkınmayı hedefleyen 17 kapsamlı hedeften oluşmaktadır. Bu hedefler, sadece hükümetlerin değil, aynı zamanda bilgi merkezleri ve üniversite kütüphaneleri gibi bilgiye erişimi kolaylaştıran kurumların da sorumluluk alanına girmektedir. Bilgi merkezleri, doğru, güvenilir ve erişilebilir bilgi sağlayarak karar alma süreçlerini desteklerken; üniversite kütüphaneleri ise araştırma, eğitim ve toplumsal farkındalık yoluyla SKH’in gerçekleştirilmesinde kritik bir rol üstlenmektedir. Bu bağlamda, Açık Bilim (AB), bilgi üretiminin ve paylaşımının daha erişilebilir, şeffaf ve iş birliğine dayalı hâle gelmesini sağlayarak SKH’e ulaşma yolunda giderek daha önemli bir araç haline gelmektedir. Açık bilimin teşvik edilmesi, özellikle üniversite kütüphaneleri aracılığıyla bilimsel bilginin toplumla paylaşılmasını güçlendirmekte ve sürdürülebilir kalkınmayı destekleyici politikaların oluşturulmasına katkı sunmaktadır. Bu çalışma kapsamında üniversite kütüphanelerindeki Açık Bilim (AB) uygulamalarının Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’ne katkısı incelenmektedir. Çalışma İstanbul’daki 42 üniversite kütüphanesinden elde edilen verilerle desteklenmiştir. Bu bağlamda, Açık Bilim farkındalığı, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine katılım, uygulama düzeyleri ve karşılaşılan engellere dair nicel veriler toplanmıştır. Elde edilen bulgular, üniversite kütüphanelerinin sürdürülebilir kalkınmayı desteklemede giderek önem kazanan rollerine işaret etmektedir. Elde edilen bulguların analizi ışığında Açık Bilim’in etkin şekilde uygulanması ve sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle bütünleşebilmesi için kurumsal politikaların güçlendirilmesi, mesleki gelişimin desteklenmesi ve altyapının iyileştirilmesi başlıca önemli noktalar olarak belirlenmiştir.The Sustainable Development Goals (SDGs), established by the United Nations in 2015, comprise 17 comprehensive targets aimed at addressing global challenges such as poverty eradication, quality education, reduced inequalities, and climate action. These goals are not only the responsibility of governments but also of institutions that facilitate access to information, such as knowledge centers and university libraries. While knowledge centers support decision-making processes by providing accurate, reliable, and accessible information, university libraries play a critical role in advancing the SDGs through research, education, and public awareness. In this context, Open Science has become an increasingly important tool in achieving the SDGs by making knowledge production and dissemination more accessible, transparent, and collaborative. Promoting Open Science, especially through university libraries, enhances the sharing of scientific knowledge with society and contributes to the formulation of policies that support sustainable development. This study explores how Open Science (OS) practices in university libraries contribute to the advancement of the Sustainable Development Goals (SDGs). A survey of library staff across 42 universities in Istanbul collected quantitative data on Open Science awareness, SDGs engagement, implementation practices, and perceived barriers. The findings underscore the emerging role of university libraries in advancing sustainable development. Recommendations include strengthening institutional policies, professional development, and infrastructure to support Open Science and SDGs integration.