Popüler kültürlerarası anlatısal alışveriş bağlamında evrensel masalların yerel sinemalara taşınması örneği olarak Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler

Abstract

Gelişmiş bir endüstri olan sinema, popüler film üretimindeki ticari kaygı ve beklentiler nedeniyle masal uyarlamalarını beyaz perdeye taşımıştır. Masal uyarlamaları sinema endüstrisi için pratik, risksiz ve iyi bir gelir kaynağıdır. Özellikle popüler masal ve romanlardan uyarlanan filmler, seyirci tarafından ilgi görmenin garantisi olarak düşünülmüştür. Alaaddin, Güzel ve Çirkin, Uyuyan Güzel, Kırmızı Başlıklı Kız, Külkedisi, Oz Büyücüsü ve Pamuk Prenses gibi birçok popüler masal sinemaya uyarlanmıştır. 1937 yılında Disney tarafından çekilen Snow White and the Seven Dwarfs filmi Hollywood sinemasının ilk uzun metraj masal filmidir. Türkiye’de 1970 yılında çekilen Pamuk Prenses ve 7 Cüceler (Ertem Göreç) filminin ardından masal uyarlamaları 1971 yılının favori türü haline gelmiştir. Yeşilçam’ın son dönemlerinde bir anda var olan masal filmleri furyası, iki yıl gibi oldukça kısa bir sürede yok olur. Bu çalışmanın araştırma bölümünde amaçlanan, kültürlerarası anlatısal alışveriş bağlamında Pamuk Prenses masalının, masal kitabından Hollywood’a ve ardından her iki kaynaktan da Yeşilçam sinemasına nasıl taşındığını eleştirel söylem çözümlemesi yöntemiyle incelemektir. Eleştirel söylem çözümlemesi metnin arka planındaki söylem ve temsillerin açığa çıkarılmasının yanı sıra, kültürlerarası anlatısal alışveriş bağlamında değişen ve dönüşen kültürel kodların ortaya konulmasına imkân tanıması bakımından bu çalışma için uygun görülmüştür. Egemen ideolojiden yana söylem üretme açısından değerlendirilmesi gereken popüler filmleri çözümlemek ve yorumlamak açısından bu yöntem uygun bir yöntem olarak görülebilir. Kültürlerarası etkileşim bağlamında eleştirel söylem çözümlemesi yöntemiyle incelenen Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler örneğinde, evrensel masalların veya filmlerin yerel sinemalara göstergesel ve söylemsel boyutta dönüşerek ve değişerek taşındığı ortaya koyulmuştur.Cinema, which is a developed industry, brought fairy tale adaptations to motion picture screen due to commercial concerns and expectations in popular film production. Fairy tale adaptations are practical, risk-free and a good source of income for the movie industry. Especially the films adapted from popular fairy tales and novels were considered as a guarantee of attracting audience attention. Many popular fairy tales such as Aladdin, Beauty and the Beast, Sleeping Beauty, Little Red Riding Hood, Cinderella, The Wizard of Oz and Snow White were turned into screenplays. Snow White and the Seven Dwarfs, shot by Disney in 1937, is the first featurelength fairy tale movie in Hollywood cinema. After the movie Pamuk Prenses ve 7 Cüceler (Ertem Göreç), which was shot in Turkey in 1970, fairy tale adaptations became the favorite genre of 1971. The rush of fairy tale movies, which came into existence in the last period of the Turkish Cinema (Yeşilçam), disappeared in a very short time like two years. The aim of the research part of this study is to analyze how the Snow White fairy tale was brought from the fairy tale book to Hollywood and then from both sources to Yeşilçam cinema in the context of intercultural narrative exchange with the method of critical discourse analysis. Critical discourse analysis was deemed appropriate for this study because it allows revealing both the discourse and representations in the background of the text and the changing and transforming cultural codes in the context of intercultural narrative exchange. This method can be regarded as a suitable method in terms of analyzing and interpreting popular films that should be evaluated in terms of producing discourse in favour of the dominant ideology. In the case of Snow White and the Seven Dwarfs, which was examined with the method of critical discourse analysis in the context of intercultural interaction, it was revealed that universal fairy tales or films were transferred to local cinemas by transforming and changing in a semiotic and discursive dimension.