İran’ın Güney Kafkasya politikası bağlamında Karabağ meselesine bakışı

Abstract

Bu çalışma, İran’ın Güney Kafkasya politikasının temel hatlarını çizmeyi ve bu politika ile bölgenin en karmaşık sorunlarından olan Karabağ meselesine ilişkin İran’ın yaklaşımı arasındaki ilişkiyi ele almayı amaçlamaktadır. 1990 sonrasında Güney Kafkasya devletlerinin bağımsızlıklarını kazanması, İran’ı bu bölgedeki komşuları ile kurduğu ilişkilerde çeşitli faktörleri göz önünde bulundurmak durumunda bırakmıştır. Eldeki çalışmada bu faktörler güvenlik, jeopolitik ve enerji, ekonomi, etnisite ve kimlik başlıkları altında tartışılmıştır. Bu bağlamda, İran’ın genel anlamda takip ettiği Güney Kafkasya politikası ile Karabağ meselesi arasındaki ilişki Karabağ çatışmasının tarihsel seyri göz önünde bulundurularak irdelenmiştir. Ayrıca, çatışmanın güvenlik, sosyolojik, ekonomik ve jeopolitik yönleri üzerinde özel olarak durmak suretiyle bölgedeki gerilimin İran açısından ifade ettiği anlam incelenmiştir. Bu noktalardan hareketle, İran’ın genel olarak Güney Kafkasya’da izlediği politika çerçevesinde Karabağ çatışması konusundaki tutumunun hangi saik ve amaçlara dönük olduğu tartışılmıştır.

This study aims to draw the basic lines of Iran’s South Caucasus policy and to research the interaction between this policy and Iran’s approach to the Karabakh question as one of the most complex regional problems. The independence of the South Caucasus states after 1990 led Iran to consider various factors in its relations with its neighbors in the region. In this thesis, these factors are discussed under the subheadings of security, geopolitics and energy, economy, ethnicity and identity. The relationship between the general South Caucasus policy drawn by Iran and the Karabakh question is explained in this work by tracing the historical development of the Karabakh conflict. The significance of the conflict for Iran is analyzed by paying special attention to its security-wise, sociological, economic and geopolitical aspects. Based on these factors, this work investigates Iran’s motivations and objectives in its approach to the Karabakh conflict within the context of its South Caucasus policy in general.