Publication: Kamu harcamaları açısından optimal devlet büyüklüğü ve Türkiye analizi
Abstract
Soyadı: Fehiman Eminer Maliye Maliye Teorisi Prof. Dr. Ayşegül Mutlu Tez Türü ve Tarihi: Doktora - Ocak 2005 Optimal Devlet, Kamu Harcamaları, Devlet Büyüklüğü, Sosyal Harcamalar, Büyüme Nedenleri
KAMU HARCAMALARI AÇISINDAN OPTİMAL DEVLET BÜYÜKLÜĞÜ VE TÜRKİYE ANALİZİ Bu çalışmanın amacı, OECD ülkeleriyle bir karşılaştırma yaparak Türkiye'de devletin büyüklüğü hakkında bir yargıya varmaktır. Kamu harcamalarının milli gelir içindeki payı devletin büyüklüğünü ölçmede esas alınmıştır. Savunma, eğitim, sağlık ve sosyal harcamalar, temel harcama kalemleri olarak incelenmiştir. Tarihsel süreç içinde ekonomik yaklaşımlar da incelenerek kamu harcamalarının temel artış nedenleri açıklanmıştır. OECD ülkelerinde kamu harcamalarının, temel artış nedenleri ve daha sonra da temel kamu hizmetlerine ayrılan pay incelenmiştir. Son bölümde yine aynı başlıklarla incelenen kamu harcamalarının Türkiye'deki payı OECD ülkeleriyle karşılaştırılmıştır. Yapılan bu karşılaştırmalardan tablo ve şekillerden de net olarak görüldüğü gibi Türkiye'nin özellikle 1990'lardan sonra artmaya başlayan kamu harcamalarının nedeni faiz ödemeleridir. Diğer temel harcama kalemlerinin ise OECD ülkelerinin altında pay aldığı görülmüştür. Bu nedenle de Türkiye'de devletin büyük olduğunu söylemek yanlış olacaktır. Gelişmiş OECD ülkeleri seviyesinde kamu harcamasına sahip olmayan Türkiye'nin temel hizmetlerde daha çok harcama yapması gerekmektedir. Bu nedenle de neo-liberal yaklaşımlarla önem kazanan devletin ekonomideki payının azalması gerektiği görüşünün Türkiye için geçerli olmadığı sonucuna varılmıştır. Kesin bir optimal devlet büyüklüğünün ölçülmesi temel amaç olmamakla beraber literatürdeki bazı çalışmalara yer verilmiş ve son bölümde de Scully modeli Türkiye için denenmiştir. Bu ampirik çalışma sonucunda kamu harcamalarındaki artışın ekonomik büyümeyi belli bir noktaya kadar olumlu yönde etkilediği sonucuna varılmıştır. Diğer ülkeler için yapılmış çalışmalarda olduğu gibi, Türkiye'de de optimal devlet büyüklüğünün gerçekleşenle aynı olmadığı görülmüştür. Name and Surname: Fehiman Eminer Field: Finance Programme: Theory of Finance Supervisor: Professor Ayşegül Mutlu Degree Awarded and Date: Doctorate - January 2005 Optimal State, Public Expenditure, Size of the State, Social Expenditure, Growth Reasons ABSTRACT OPTIMAL SIZE OF THE STATE ACCORDING TO PUBLIC EXPENDITURE AND ANALYSIS OF TURKEY The main aim of this study is making a decision about the size of the state for Turkey by making comparison with the developed OECD countries. The size of the state is measured according to public expenditure share in the national product. Defence, education, health and social expenditure taken as the main services. In a historical process, economic thoughts and main reasons of public expenditure growth were searched. The research focused on the level of public spending in OECD countries, increase in the size of the state and the share of basic services. In the last part of the study, the same topics searched for Turkey and than a comparison made with the OECD countries. As shown in tables and graphs the public expenditure of Turkey started to increase specially after 1990, the main reason of growth was seen as interest payments, and basic expenditures were under the average level of OECD countries. This means that the size of the state in Turkey is not big and more public expenditure was necessary especially for basic services. For this reason neo-liberal thoughts which are saying states must be shrinked is not true for Turkey. The main aim of this study was not measuring just the optimal value for state but we mentioned about some empirical studies and we applied Scully curve for Turkey. As the studies for other countries show, the study for Turkey also shows that the estimated optimal size and real size is not same.
KAMU HARCAMALARI AÇISINDAN OPTİMAL DEVLET BÜYÜKLÜĞÜ VE TÜRKİYE ANALİZİ Bu çalışmanın amacı, OECD ülkeleriyle bir karşılaştırma yaparak Türkiye'de devletin büyüklüğü hakkında bir yargıya varmaktır. Kamu harcamalarının milli gelir içindeki payı devletin büyüklüğünü ölçmede esas alınmıştır. Savunma, eğitim, sağlık ve sosyal harcamalar, temel harcama kalemleri olarak incelenmiştir. Tarihsel süreç içinde ekonomik yaklaşımlar da incelenerek kamu harcamalarının temel artış nedenleri açıklanmıştır. OECD ülkelerinde kamu harcamalarının, temel artış nedenleri ve daha sonra da temel kamu hizmetlerine ayrılan pay incelenmiştir. Son bölümde yine aynı başlıklarla incelenen kamu harcamalarının Türkiye'deki payı OECD ülkeleriyle karşılaştırılmıştır. Yapılan bu karşılaştırmalardan tablo ve şekillerden de net olarak görüldüğü gibi Türkiye'nin özellikle 1990'lardan sonra artmaya başlayan kamu harcamalarının nedeni faiz ödemeleridir. Diğer temel harcama kalemlerinin ise OECD ülkelerinin altında pay aldığı görülmüştür. Bu nedenle de Türkiye'de devletin büyük olduğunu söylemek yanlış olacaktır. Gelişmiş OECD ülkeleri seviyesinde kamu harcamasına sahip olmayan Türkiye'nin temel hizmetlerde daha çok harcama yapması gerekmektedir. Bu nedenle de neo-liberal yaklaşımlarla önem kazanan devletin ekonomideki payının azalması gerektiği görüşünün Türkiye için geçerli olmadığı sonucuna varılmıştır. Kesin bir optimal devlet büyüklüğünün ölçülmesi temel amaç olmamakla beraber literatürdeki bazı çalışmalara yer verilmiş ve son bölümde de Scully modeli Türkiye için denenmiştir. Bu ampirik çalışma sonucunda kamu harcamalarındaki artışın ekonomik büyümeyi belli bir noktaya kadar olumlu yönde etkilediği sonucuna varılmıştır. Diğer ülkeler için yapılmış çalışmalarda olduğu gibi, Türkiye'de de optimal devlet büyüklüğünün gerçekleşenle aynı olmadığı görülmüştür. Name and Surname: Fehiman Eminer Field: Finance Programme: Theory of Finance Supervisor: Professor Ayşegül Mutlu Degree Awarded and Date: Doctorate - January 2005 Optimal State, Public Expenditure, Size of the State, Social Expenditure, Growth Reasons ABSTRACT OPTIMAL SIZE OF THE STATE ACCORDING TO PUBLIC EXPENDITURE AND ANALYSIS OF TURKEY The main aim of this study is making a decision about the size of the state for Turkey by making comparison with the developed OECD countries. The size of the state is measured according to public expenditure share in the national product. Defence, education, health and social expenditure taken as the main services. In a historical process, economic thoughts and main reasons of public expenditure growth were searched. The research focused on the level of public spending in OECD countries, increase in the size of the state and the share of basic services. In the last part of the study, the same topics searched for Turkey and than a comparison made with the OECD countries. As shown in tables and graphs the public expenditure of Turkey started to increase specially after 1990, the main reason of growth was seen as interest payments, and basic expenditures were under the average level of OECD countries. This means that the size of the state in Turkey is not big and more public expenditure was necessary especially for basic services. For this reason neo-liberal thoughts which are saying states must be shrinked is not true for Turkey. The main aim of this study was not measuring just the optimal value for state but we mentioned about some empirical studies and we applied Scully curve for Turkey. As the studies for other countries show, the study for Turkey also shows that the estimated optimal size and real size is not same.