Gebelerin diyabet tarama testlerini yaptırma kararında eğitimin etkinliğinin değerlendirilmesi

Abstract

Gebelerin Diyabet Tarama Testlerini Yaptırma Kararında Eğitimin Etkinliğinin Değerlendirilmesi Öğrencinin Adı: Nazan Usal TarhanDanışmanı: Doç. Dr. Ayşe Nilüfer ÖzaydınAnabilim Dalı: Marmara Ünı̇versı̇tesı̇ Tıp Fakültesı̇ Halk Sağlığı Anabı̇lı̇m Dalı ÖZETAmaç: Gebelerin, gestasyonel diyabetes mellitus (GDM)’un tarama ve tanısı için hekim tarafından önerilen oral glukoz tarama testi (OGTT/ GTT)’ni yaptırma kararı vermesinde, test hakkındaki rutin/ sözlü bilgilendirme ile yapılandırılmış bir bilgilendirme etkinliğinin sonuçlarının değerlendirilmesidir.Gereç ve Yöntem: Bu randomize kontrollu müdahale araştırması, Ocak- Temmuz 2019 tarihleri arasında, Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde yürütülmüştür. Etik Kurul, Hastane Yönetimi ve gebelerden izin alınmıştır. Diyabet tanısı almamış, ulusal ve uluslararası kriterlere göre GTT önerilen, 205 gönüllü gebe, kontrol (n=101) ve müdahale (n=104) gruplarına atanmıştır. Kontrol grubuna sözlü olarak, müdahale grubuna 15-20 dakika süreli, yapılandırılmış özel görsel-işitsel rehber ile eğitim uygulandıktan sonra GTT yaptırması önerilmiştir.Bulgular: Sonuçlarına ulaşılabilen 199 gebe değerlendirildiğinde, GTT yaptırmayan gebe sayısının, kontrol grubunda 52 (%53,6), müdahale grubunda 30 (%29,4); GTT yaptıran gebe sayısının, kontrol grubunda 45 (%46,4), müdahale grubunda 72 (%70,6) olduğu belirlenmiştir. GTT yaptırma açısından iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p=0,001), rölatif etkinlik 1,52’dir (1,24-2,18) (%95 GA). Sonuçlar: GDM’nin saptanmasında yetersizlik, anne ve bebekte sağlık risklerinin artışına neden olabilir. Görsel-işitsel destekli resimli eğitim rehberi ile uygulanan basit, kolay uygulanan eğitim, gebelerin diyabet tarama testlerini yaptırma konusundaki kararını olumlu yönde etkilemektedir.Sayfa no TEŞEKKÜRiİÇİNDEKİLERiiKISALTMA VE SİMGELER LİSTESİivRESİMLER LİSTESİ v TABLOLAR İNDEKSİvi EKLER LİSTESİviiiTÜRKÇE ÖZET1 İNGİLİZCE ÖZET2 1. GİRİŞ VE AMAÇ3 2. GENEL BİLGİLER5 2.1. 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri5 2.2. Anne Ölümü Tanımı, Nedenleri ve Gestasyonel Diyabetin Önemi5 2.3. Diyabetes Mellitus Tanım, Patofizyoloji ve Komplikasyonları6 2.4. Gestasyonel Diyabetes Mellitus Tanım, Patofizyoloji ve Komplikasyonları7 2.5. Gestasyonel Diyabetes Mellitus Tarama Yöntemleri8 3. GEREÇ VE YÖNTEM11 3.1. Araştırma Yeri, Evreni ve Örneklem11 3.1.1. Araştırmanın yeri11 3.1.2. Araştırmanın zamanı11 3.1.3. Araştırmanın tipi11 3.1.4. Araştırmada etik11 3.1.5. Araştırmada gruplar11 3.1.6. Örnek büyüklüğü13 3.1.7. Araştırmada müdahale13 3.2. Veri Toplama Araçları ve Standartları16 3.3. İstatistiksel Analiz17 3.3.1.Değişkenler17 3.3.2.Müdahalenin etkinliğini değerlendirmede kullanılan göstergeler18 3.4. Araştırma Bütçesi18 4. BULGULAR19 4.1. Sosyodemografik Özellikler19 4.2. Devam Eden Gebelik ile İlgili Obstetrik Özellikler25 4.3. Sağlık Algısı Ölçeği29 4.4. Gestasyonel Diyabet Taraması için Önerilen Testi Yaptırma Durumu 305. TARTIŞMA VE SONUÇ36 6. KAYNAKLAR46 7. EKLER52 8. ÖZGEÇMİŞ82 9. BİLİMSEL FAALİYETLER85

How Effective the Structured Training in the Decision of Screening of Gestational Diabetes? Student’s Name: Nazan Usal TarhanAdvisor: Doç. Dr. Ayşe Nilüfer ÖzaydınDepartment: Marmara University School of Medicine Department of Health Sciences SUMMARYObjective: It is aimed to evaluate the effectiveness of training of pregnant women on decision of having an oral glucose challenge test (GCT) which recommended by physician for screening of gestational diabetes mellitus (GDM).Materials and Methods: This randomised controlled intervention study conducted at Zeynep Kamil Women and Children Education and Research Hospital, between January-July 2019. Permission was obtained from the ethics committee, hospital and each pregnant woman. Two hundred and five volunteer pregnant women who were not yet been diagnosed as diabetes mellitus and were recommended GCT according to national and international guidelines were randomized to two groups as control (n=101) and intervention (n=104). The GCT is recommended directly to control group and after a structured-spesific audio-visual guidebook and nearly 15-20 minutes trainings to intervention group. Results: Of 199 pregnants whose results could had been obtained, 52 (53,6%) women in the control group and 30 (29,4 %) in the intervention group did not had GCT. Forty- five (46,4%) pregnant women in control group and 72 (%70,6) pregnants in intervention group did had GCT. There was statistically significant difference between the control and intervention groups in terms of having GCT (p = 0.001), the relative effectiveness (RE) was 1,52 (1,24-2,18) (%95 CI). Conclusion: Failure to detect GDM may result in increased health risks in mother and baby. The training which is simple, easily implemented with an Audio-Visual Aid/ Pictured Guide Book have a positive effect on patients' decisions.