Primer immün yetersizliklerde COVID-19 hastalığı ya da COVID-19 aşılarının ortaya çıkardığı immün yanıtların araştırılması

Abstract

Giriş-Amaç: Primer immün yetmezlikler etkilenmiş bireylerde enfeksiyöz patojenlere karşı risk oluşturur. Her bir PİY alt sınıfı bağışıklık sisteminin ayrı bir elemanını etkiler ve farklı mikroorganizmalara verilen immün yanıtlar kusurludur. COVID-19 pandemisi PİY hastalarında normal populasyona göre artmış mortalite ve morbiditeye yol açar. Bu çalışmada SARS-CoV-2 aşılamasına PİY olgularının verdiği antikor yanıtı araştırılmıştır. Metod: Aşılama öncesi, ilk doz aşıyı takiben ve sonraki aşı dozları sonrası hastalardan toplanan ve dondurulan serum örneklerinden SARS-CoV-2’ye karşı özgün antikor miktarı enzime bağlı immünosorbent tahlili (ELISA) kitleri ile kantifiye edilmiştir. Olguların antikor yanıtları PİY gruplarına göre karşılaştırılmıştır. Bulgular: Bazı olgularda aşı öncesi özgün antikor tespit edildi (doğal karşılaşmaya bağlı). Genel olarak aşı cevabı 2. ve sonraki dozları takiben ortaya çıkarken bazı olgularda ilk doz sonrası da antikor titresinde bir artış görünebilmekteydi. PİY alt grupları ve özgün moleküler bozukluklar değerlendirildiğinde farklı PİY gruplarında yanıtlı ve yanıtsız olgular vardı. Kombine immün yetmezliklerden (KİY) GIMAP5 ve nakil yapılmış DOCK8 olgularında aşı yanıtları yeterli iken ICOS eksikliğinde aşı yanıtı saptanmadı. Hümoral İY’lerde bir grup olguda aşı sonrası hiç yanıt elde edilemezken diğerlerinde orta düzey ya da kuvvetli antikor yanıtı gözlendi. Örn. Bruton agamaglobulinemisi olgularda yanıt saptanmazken, yaygın değişken immün yetmezlik (YDİY) olgularında az ya da hiç yanıt elde edilmedi. Öte yandan APDS Tip1 ve Tip2’de ve sınıflanmamış hipogamaglobulinemi olgularında değişken düzeyde olmakla birlikte genellikle yanıt gözlendi. İmmün disregulasyon olgularında genel olarak aşı cevabı vardı. İki CTLA4 eksikliği olgusundan birisinde aşı yanıtı varken diğerinde yoktu. CARMIL2, IPEX, nakil yapılmış LRBA eksikliği olgularında yanıt saptanmaktaydı. Sonuç: Pek çok PİY olgusunda SARS-COV2 aşısı ile özgün antikor yanıtı elde edilebilmekte olup bu hasta grubunda genel olarak aşılama önerilmelidir. Bruton agamaglobulinemisi ve YDİY’li olgularda beklendiği üzere özgün antikor yanıtı gözlenmemiştir. Bulgularımız PİY olgularında aşılama yaklaşımına ışık tutacaktır. Bu proje Marmara Üniversitesi BAPKO tarafından TYL-2022-10793 nolu proje kapsamında desteklenmiştir. Anahtar Kelimeler: COVID-19, Primer İmmün Yetmezlik, ELISA, Kombine İmmün Yetmezlik, Yaygın Değişken İmmün Yetmezlik