Gürcistan’ın Kafkasya’daki yeri

Abstract

GÜRCİSTAN'IN KAFKASYA'DAKİ YERİ Tarihin ilk çağlarından beri üzerinde insan topluluklarının yerleştiği, devletler kurduğu ve savaşlar yaptığı bir coğrafya olan Kafkasya, coğrafi konumu ve arazi yapısı nedeniyle tarih boyunca önemli bir bölge olma hüviyetini muhafaza etmiştir. Kafkasya'nın, Avrasya Kıtası üzerinde kuzeyi güneye ve doğuyu batıya bağlayan bir köprü pozisyonundaki coğrafi konumu, stratejik önemini muhafaza etmesine imkan vermiş ve bu durum bölgeyi tarihin her döneminde cazip kılmıştır. Değişik tarihlerde pek çok farklı ülkenin egemenliğine giren Kafkasya 15. yüzyılla 20. yüzyıl arasındaki dönemde İranlıların, Rusların ve Osmanlıların mücadelerine şahitlik etmiştir. 20. yüzyılda küresel güçlerin de bölgeye gelmesiyle Kafkasya adına Büyük Oyun denen karmaşık bir mücadeleye sahne olmuştur. I. ve II. Dünya Savaşlarından sonra ortaya çıkan soğuk savaş dönemi Kafkasya'da yaşanan mücadelenin bir süre için rafa kaldırılmasını gerektirmiştir. Soğuk savaşın sona ermesi ve Sovyetler Birliği'nin dağılması ile birlikte daha önce rafa kaldırılan oyun yeniden sahneye konmuş ve Sovyetler Birliği coğrafyasında oluşan jeopolitik boşluğuı doldurmak için büyük bir mücadele başlamıştır. Özellikle Hazar ve Kazak Petrolleri bu oyunun ödülleri olarak ortaya çıkmıştır. Bugün, Kafkasya'da cereyan eden mücadelede her ülke kendi gücü ölçüsünde etkili olmaya gayret etmekte ve gelişmeleri lehine çevirmeye çalışmaktadır. Bölge ülkeleri daha çok güvenlik kaygıları çerçevesinde olaya yaklaşırken bölge dışı küresel güçler, mücadeleye petrolün paylaşımı ve kendileri için en uygun olan güzergahlardan uluslararası pazarlara taşınması olarak bakmaktadırlar. Bölgede, ABD, Almanya'nın başı çektiği AB ülkeleri(özellikle Fransa ve İngiltere), Rusya ve onlar kadar etkili olmamakla birlikte Çin, Japonya, Türkiye, İran ve Ukrayna gibi ülkeler oyunda yer almaktadırlar. Oyunun konusunu ise petrolün hangi ülke şirketleri tarafından çıkarılacağı ve hangi güzergahlar takip edilerek uluslararası pazarlara taşınacağı sorusu oluşturmaktadır. Gürcistan, bu sorunun ikinci kısmında, yani taşınacak güzergahların belirlenmesinde sahip olduğüu coğrafi konumu dolayısıyla ortaya çıkmaktadır. Gürcistan, 5.5 milyona yaklaşan nüfusu ve pek zengin olmayan doğal kaynakları ile küçük bir ülkedir. Tarih boyunca büyük devletler kurdukları söylenemeyen Gürcüler en parlak dönemlerini 12. ve 13. yüzyıllarda Kraliçe Tamara döneminde yaşamışlardır. O tarihten sonra da önce Moğolların, sonra da İranlıların ve Osmanlıların egemenliğinde kalmışlardır. 19 yüzyılın hemen başında Rus egemenliğine giren Gürcistan'da bağımsızlığını kazandığı 1991 yılına kadar bu durum varlığını devam ettirmiştir. Etnik yapısı itibariyle homojen bir nüfusa sahip olmayan Gürcistan bağımsızlık ilanı ile birlikte ülkesindeki bağımsızlık isteyen Osetler ve Abhazlarla çatışma içerisine girmiştir. İç siyasi gelişmelerin sonucunda cereyen eden çatışmalarla birlikte ülke büsbütün istikrarsız ve belirsiz bir döneme girmiştir. Birkaç yıllık çatışma döneminden sonra taraflar arasında ateşkes yapılmış ve devlet yönetiminde Edvard Şevardnadze'nin kontrolü ele alması ile bu istikrarsız dönem sona ermeye başlamıştır. 1995 yılında yaptığı bir anayasa ile yeni bir döneme giren Gürcistan, geçen yılları telafi etmek ve kendisi için hem siyasi hem ekonomik anlamda büyük değer taşıyan petrol boru hatlarının kendi toprakları üzerinden geçirilmesi için gayrat sarfetmeye başlamıştır. Gürcistan, Türkiye ve ABD için mevcut konjonktürde Hazar Bölgesine ve Orta Asya'ya ulaşılabilecek en uygun geçiş bölgesidir. Azerbaycan'ın ve Orta Asya ülkelerinin Rus etkisinden kurtarılabilmeleri ve Batı'ya açılmalarının sağlanabilmesi için Gürcistan kilit bir konumdadır. Rusya için de mütefiki olarak gördüğü Ermenistan ve İran ile bağlantı kurabileceği uygun bir bölgedir. Aynı şekilde Gürcistan'ın Rus kontrolüne girmesi aynı zamanda Azerbaycan'ın ve Orta Asya'nın Türkiye ve ABD etkisine kapanacağı anlamına da gelebileceği için bir başka önem taşımaktadır. THE PLACE OF GEORGİA IN THE CAUCASİA REGION The Caucasia where many people have lived, founded states and made wars has been an important region throughout the history because of its geografical position. Its key position, which has served as a bridge connecting north with south, west with east in Eurasia, has enabled this region to keep its strategic importance, and as a result, in every period of history this region has been a center of attraction. The Caucasia was under the control of various states in different ages. During the ages between 15 th and 20 th century, this region witnessed the power struggle among Iran, Russia and Ottoman States. In the 20 th century, after the involvement of global powers in the region, the Caucasia served as a battlefield among the states. This battle was called the Great Game. After the first and second World War, the Cold War period brought the region akind of peace and the power struggle on it was delayed for a period of time. After the and of Cold War and the dissolition of the Soviet Socialist Republics, the previous game has been put on stage, and a big struggle to fill in the geopolitical gap in the region started. Oil, especially Kazak and Azeri oil, is the reward of this new game. Today, in the struggle going on in the Caucasia, every country is ttrying to be effective and turn the current situation to their own advantages. While the states in the region are taking their security into consideration, on the other hand, external global powers are taking their places in the game to share thje oil and transfer it in the most convenient way to their benefits. The USA, the EC (led by Germany, France and England) and Russia as well as China, Japan, Turkey, Iran and Ukraine are playing their roles in this new great game. The theme of this game is the question how the oil in the region will be brought out of the land and throught which route it will becarried to the international market. Georgia, with its geograpfical position in the region, gets involved in the game at the second stage which is to determine the route of the pipelines. Georgia is a small country with a population of 5,5 million people and its relatively poor naturel sources. Georgians, throughout the history, in fact, have not been able to found great states. Their hey-days were during the reign of Queen Tamara in the 12 th and 13 th century. After this period the country passed in to the sovereignty of first Mongolians, then Iranıans and Ottomans. Just at the beginning of the 19 th century, the country was taken under control by Russia and this stuation continued up to 1991 when Georgia declared its independence. After the declaration of independence, having a harmonious ethnic structure, the country witnessed battles with Osetians and Abhazians who wanted their own independence. Finally, parties in the battles made and agreement, stopped the war, and in 1995 E. Schwardnadze held the power in the country ended. Since the establishment of the Constitution in 1995, Georgia has been trying to compensate the lost years and has been spending efforts to carry the oil through its land. Georgia is located in the most convenient area for Turkey and USA to reach the Central Asian and Caspian states. It carries an importance for Azerbaijan's and Central Asian Republics' efforts to be free from Russian dominance and to reach the West. As for Russia, Georgia is in an important region to reach its allies: Armenia and Iran. On the other hand, if Georgia passes into the dominance of Russia, it will close Azerbaijan and the Central Asian States to the influence of the USA and the Turkey. Therefore, it also carries importance for these countries.