Özbek yazar Hamza Hakimzade Niyaz’inin yangi saadet, tört ışk hikayesi ve bay ila hizmatçi tiyatrosu: (metin-transkripsiyonlu metin-dil incelemesi-dizin)

Abstract

Özbek Yazar Hamza Hakimzade Niyaz'inin Yangi Saadet, Tört Işk Hikayesi Ve Bay İla Hizmatçi Tiyatrosu (Metin -Transkripsiyonlu Metin – Dil İncelemesi- Dizin) Bu çalışma, Yazarın el yazmaları yoluyla çoğaltılan çalışmalarının 1980-81 yıllarında Kamil Yaşin, Erkin Yusupov, Yusuf Sultanov gibi isimlerin bulunduğu bir heyet tarafından derlenip Taşkent’te basılan ve Özbekistan SSR Fanlar Akademiyasi, Şarkşinaslik Enstitüsü, Hamza faslında yer alan “Mükammal Asarlar Toplami” adlı eserden seçilen Yängi Säådät, Båy ilä Xızmätçi ve Uçräşuv adlı eserlerin incelenmesinden oluşmaktadır. Bu eserler 65 varaktan olup çalışmamızda; * Yazarın tanıtılması; hayatı, sanatı, dili, üslubu. * Özbek Türkçesi vokallerinin tanıtılması * Özbek Türkçesindeki ünlü uyumsuzlukları; kalınlık- incelik ve düzlük-yuvarlaklık uyumsuzlukları. * Yazarın dili ve üslübü *halk kültürüne ait zengin söz grupları, bu halk unsurlarının dizini. * Eserlerin transkripsiyon metinleri. * Eserlerin tercümeleri. * Eserlerin sözcük dizinleri yer almaktadır. Yazar hakkında yaptığım araştırmalarda ne hayatı, sanatı üzerine ne de dil ve üslubu üzerine bir çalışmaya şu ana kadar rastlayabildim. Bir dil çalışması olmasına rağmen, bugüne kadar herhangi bir çalışmada yazarın konu edilmemesi nedeniyle, yazarın hayatı ve eserleri hakkında geniş bilgi verilmeye çalışılmıştır. Hamza Hakimzâde Niyâzî’nin dilinin incelemesiyle 19. yy.ın sonları ve 20. yy.ın ilk çeyreğindeki Özbek Türkçesinin sözcük dağarcığı, dil özellikleri, edebi dil örnekleri ve özellikle dildeki zengin halk unsurlarının tespitine çalışılmıştır. Ceditçilik dönemi, Özbek Türkçesinde ünlü uyumları, 20.yy.ın başlarındaki Özbek Türkçesi’nin sözcük dağarcığı ve Özbek halk dilindeki malzemeler.The Ozbek Author Hamza Hakimzade Niyazi’s Literal Works Story Yangi Saadet, Tört Işk and Play Bay ila Hizmatçi (Text – Transcribed Text- Language Analysis- Index) Our work is based on three other literary works. The whole script contains 65 varak’s. The scripts that we work on are not actually the original ones. These three source scripts were taken from the basic literary work named “Mükammal Asarlar Toplami” that was already printed between 1980-81 by the edition of group of Kamil Yaşin, Erkin Yusupov, Yusuf Sultanov and some other literary analyses. Today it is kept in Ozbekistan SSR Fanlar Akademiyası, Şarkşinaslik Enstitisü and class of Hamza. In this work, there is * The introduction, biography, arts and the style of the author, * The introduction of the vocals of Uzbek Turkish and the sound specialities. * Vowel sounds with in Uzbek’s Language * The idioms, index of the sayings of the public culture * Transcription and translations of the texts * Vocabulary index By the examination of the literature of Hamza Hakimzâde Niyâzî, it was aimed to determinate the vocabulary index, language specialities, literary language examples and especially the rich public components of the Uzbek Turkish of late 19th century and the first quarter of 20th century. Key words: Reformation period, Vowel sounds with in Uzbek’s Language, the vocabulary index of the Uzbek Turkish language at the early 20th century, and the materials that are used in Uzbek public literature.