Tanzimat Devri Türk şiirinde bir paradigma olarak batı felsefesi (1839-1885)

Abstract

Şiirin felsefeyle kadim zamanlara dayanan ilişkisi; felsefi bir anlayışın şair personası ve şiirin içeriği üzerindeki dönüştürücü etkilerini tespit etmeyi mümkün kılmaktadır. Rönesans’la artan ve Aydınlanma ile devam eden bilimsel gelişmeler hem Batı’da hem de Batı ile sürekli temas hâlinde bulunan Osmanlı’da bireysel ve toplumsal pek çok alanda paradigma değişimlerine sebep olmuştur. Bu değişimin Osmanlı edebiyat sahasındaki etkileri ilk olarak yüzyıllar boyu en önemli ifade aracı olan şiirde kendini göstermiştir. Bu çalışma Batı felsefesinin etkisiyle gerçekleşen paradigma değişimlerinin etkilerini 1839-1885 yılları arasında Türk şiirinde hermenötiğin imkânlarından yararlanarak tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda Âkif Paşa, Şinasi, Sadullah Paşa, Ziya Paşa, Namık Kemal, Recaizâde Mahmut Ekrem ve Abdülhak Hâmit Tarhan’ın şiirleri çalışmaya esas alınmıştır.

The old-time relationship between poetry and philosophy makes posibble to ascertain the converting effects of philosophical ideas on poet’s persona’s and the content of the poem. Scientific developments have soared since the Renaissance and have been maintained by the Age of Enlightenment, causing many paradigm shifts in both individual and social ways. These paradigm shifts have occurred both in the West and in the Ottoman Empire, by maintaining constant contact with the West. The effects of shifts in Ottoman literature were first seen through the most important forms of expressions hundreds of years of mankind, poems. This study aims to establish the impacts of paradigm shifts, due to western philosophy, on Turkish poems between 1839 and 1886, benefiting of hermeneutics. The study is mainly grounded on the poems of Âkif Paşa, Şinasi, Sadullah Paşa, Ziya Paşa, Namık Kemal, Recaizâde Mahmut Ekrem and Abdulhak Hâmit Tarhan.