Türkiye'de vergi aflarının vergilemede etkinlik ve adalet üzerindeki etkileri

Abstract

Günümüzde devletin artan kamu ihtiyaçlarını karşılamak için başvurduğu en önemli kaynaklardan biri vergilerdir. Vergi gelirlerinin sağlıklı bir biçimde toplanabilmesi, etkin ve adil bir vergi sistemini gerektirmektedir. Vergilemede etkinlik ve adalet kavramlarını olumsuz yönde etkileyen faktörlerin başında vergi afları gelmektedir. Vergilemede etkinliğin sağlanması açısından vergi afları, uygulandığı dönemde vergi gelirlerinde kısa süreli artış yaratsa dahi, uzun dönemde mükelleflerin vergiye uyumunu azaltarak, vergi kayıp ve kaçaklarının artmasına yol açmaktadır. Vergi afları, mükellefler arasında yarattığı eşitsizlik nedeniyle, mükelleflerin devlete olan güvenini sarsmakta, vergi ödeme isteğini azaltmakta ve mükellefi vergi kaçırmaya yöneltmektedir. Bu yönüyle vergi afları, vergilemede adaleti olumsuz yönde etkileten faktörlerin başında gelmektedir. Çalışmamızda, vergilemede adalet ve etkinlik kavramları açıklanarak, vergi aflarının teorik temelleri ele alınmış, Cumhuriyet döneminden günümüze kadar uygulanmış olan vergi aflarından bahsedilmiştir. Vergi aflarının vergilemede etkinlik ve adalet üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Vergi aflarının adalet ve etkinlik üzerinde olumsuz etki oluşturduğu savımız yapılan anket çalışması ile desteklenmiştir.

Nowadays, most important source of the government residual public needs is the assessment. Requirement of collection of the tax income needs a effective and imparial assessment system. Leader of the negative factor on the justice and efficiency of the assessment system is tax amnesty. Although in order to set up efficiency on the assessment system, tax amnesty affected tax income positively in short term, but in the long term period, as decreasing of the amenable consistency it causes more tax decrement. In fact that tax amnesty causes amenable inequality, due to that reason amenables’ trust for the government, their will for the tax payment is reduced and they would prefer to tax evasion instead of payment. In this aspect of tax amnesty is the most negative effect of the assessment system justice. In our study, by describing justice and efficiency on the assessment system, theoretical basis of the tax amnesty has been discussed, all the tax amnesty has been mentioned from republic period up to present. Tax amnesty on the efficiency and justice of the assessment system has been analyzed. The negative effect of the tax amnesty on the justice and efficiency of assessment system has been supported by the our survey study.