Osmanlı İmparatorluğu'nda Belgrad Kalesi'nin askeri ve mali idaresi (1683-1699)

Abstract

Bu çalışmada 1683-1699 yılları arasında Belgrad Kalesi’nin askeri ve mali idaresi incelenmiştir. Osmanlı Arşivi’nde bulunan çoğu mali temalı evrak tezin ana kaynaklarını oluşturmaktadır. Gerek dönem kroniklerinden gerekse diğer ikincil kaynaklardan da istifade edilmiştir. Belgrad Kalesi’nin Osmanlı savaş dinamiklerinde nerede konumlandığının tespit edildiği bu çalışmada, kaledeki askeri ve idari kadrolar ve sınıflar ayrıntılı şekilde ortaya konmuştur. Ayrıca Belgrad Kalesi’nin ve çevresindeki kale ve palankaların ve içlerindeki garnizonu için gerekli harcamalar, kaynakları ile incelenmiştir. Rumeli’nin muhtelif kazalarından Belgrad Kalesi’ne yapılan zahire sevkiyatı da bu çalışmanın konularından biridir. Bu verilere dayanarak Belgrad’ın mühim bir depolama ve dağıtım merkezi olduğu vurgulanmıştır. Bunun yanı sıra 17. yüzyılın sonlarından itibaren bir serhat kalesi halini alan Belgrad Kalesi’nin Osmanlı İmparatorluğu için öneminin oldukça arttığı anlaşılmaktadır. Bu dönemden itibaren Osmanlı’nın Batı sınırlarında gerek savunma gerek saldırı için Belgrad Kalesi hayati bir konuma yükselmiştir. Çalışma bir Osmanlı kalesinin askeri ve mali idaresini iktisat tarihi bakış açısıyla ele almaktadır.

In this study, the military and fiscal administration of the Belgrade Fortress between 1683 and 1699 was examined. Most of the financial themed documents in the Ottoman Archive are the main sources of this thesis. Both chronicles of the period and other secondary sources were also used. In this study, where the Belgrade Fortress was located in the Ottoman war dynamics, the military and administrative staff and classes in the fortress were revealed in detail. In addition, the expenditures required for the Belgrade Fortress and its surrounding fortresses and palankas and their garrison were examined with their resources. The shipment of grain from various towns of Rumeli to the Belgrade Fortress is one of the subjects of this study. Based on these data, it was emphasized that Belgrade is an important storage and distribution center. In addition, it is understood that the importance of the Belgrade Fortress, which became a frontier fortress since the end of the 17th century, has increased considerably for the Ottoman Empire. Since this period, Belgrade Fortress has become a vital position for both defense and attack on the western borders of the Ottoman Empire. The study deals with the military and fiscal administration of an Ottoman fortress from the perspective of economic history.