Tekstil sektörü üretim planlamasına yönelik bir doğrusal programlama modeli önerisi

Abstract

Üretim planlaması, çoğu endüstri dalının alışık olduğu oldukça zorlayıcı bir konudur: zamanında teslimat çoğu zaman teknik kısıtlamalar ile mümkündür, ya zordur (üretim kapasitesinin sezon zirvelerinde eksik kalması) yada daha kolaydır (makine kurulum zamanlarının üretim gecikmelerine sebep olması). Tekstil sektörü kısa dönemli planlamanın bile önemli bir zorluğa sebep olduğu bir daldır, küçük boyutlardaki fabrikalardan büyük boyutlardakileri de kapsamak üzere ufak miktarlarda üretimin (mesela deneysel veya tanıtım örnekleri) az olmadığı, büyük olanlarla kıyaslandığında önemsiz kalan, sınırlı bir üretim ünitesi kümesine sahiptir. Dahası, bu karakteristikler kendine özgü teknik şartlar ortaya çıkarabilir: ürünler özellikleri bakımından hafif yada büyük farklılıklar gösterip, üretim ünitelerinin de buna bağlı olarak ayarlarının değiştirilmesi gereksinimini doğurabilirler. Etkili üretim planlaması sipariş, stok ve üretim kapasitesi verilerinin elde edilebilirliğine bağlıdır. Bu, etkili bir veri alışverişi sisteminin akıllıca entegre edilmesini gerektirir. Tekstil firmaları, diğer işlerdeki firmalar gibi, üretimlerindeki entegrasyonlarına göre farklılıklar gösterirler. Bu sıkça, bazı ürünlerin direkt olarak son kullanıcıya satıldığını, diğer ürünlerin distribütörlere yada pazarlayıcılara satıldığını, başka ürünlerin ise ürünü pazarlama zincirine sokmadan önce başka işlemlerden de geçiren firmalara satıldığı anlamına gelir. Bu projenin amacı, yeni oluşturulmuş üretim planlaması programının ve bu programın belirli bir firmadaki uygulamalarının değerlendirilmesidir. Birinci bölümde; üretim planlamanın amacı, stratejileri ve çeşitleri ele alınmış aynı zamanda uygulama tekstil sektörü üretim planlaması üzerine olduğundan orta dönemli planlara (bütünleşik plan) ve bu planların özelliklerine yer verilmiştir. İkinci bölümde; doğrusal programlama modellerine, amacına, özelliklerine ve çeşitlerine değinilmiştir, ayrıca uygulamaya geçilmeden önce programın temel unsurunu oluşturan matematiksel formülasyonun kurulabilmesi için genel esaslar açıklanmış, bu formülasyonun hazırlanması ve yorumlanması hakkında bilgi verilmiş ve çözüm yöntemlerine değinilmiştir. İşletmelerde karşılaşılan problemlerde amaç; kar maksimizasyonu, maliyet minimizasyonu, maksimum verimlilik, optimum iş gücü, doğru zamanlı bir üretim planlaması sağlayacak bilgilere ulaşmaktır. Bu bilgilere ulaşmak için de, problem doğru formüle edilerek, amaç fonksiyonu, karar değişkenleri ve sınırların tanımlanması gerekir. Üçüncü bölümde ele alınan tekstil işletmesinde amaç; planlama dönemi içinde önceki yılın taleplerini göz önüne alarak her ay ele alınan üç ürünün talebini karşılayacak şekilde normal ve fazla mesai saatleri içinde 3 üründen üretimesi gereken miktarı bulmak ve bu süre zarfında maliyetin minimizasyonunu sağlamaktır. Bu amaç formüle edilerek Microsoft Office'in içinde yer alan Excel'deki Solver (Çözücü) adlı programla çözülmüş ve çıkan sonuçlar irdelenmiştir. Doğrusal programlama günümüzde, işletmelerin karar verme süreçlerinde önemli bir rol oynamaktadır. Doğrusal programlama modelleri, amacın ve problem elemanlarının uygun bir şekilde tanımlanması halinde, üretim planlamada kullanılabilen en etkin ve en hızlı optimizasyon tekniklerinden biridir. Bununla beraber, doğrusal programlama modelleri metodunun uygulanması ile elde edilen optimum çözümün kabul görüp görmemesi konusunda yönetimin yerine karar veren araçlar değillerdir. Optimum çözümün olduğu gibi kabul edilmesi yada üzerinde değişiklikler yapılarak uygulanması kararı tamamıyla yöneticinin sorumluluğundadır. Bu nedenle matematiksel çözümlerde zorunlu görülen haller nedeniyle değişiklikler yapılabilmesi imkanı, söz konusu tekniğin kullanım avantajlarından biri olarak değerlendirilmelidir. İşletmelerin, özellikle günümüzdeki rekabet koşullarında, karar verme sürecinde doğru adım atabilmeleri için bu tür güvenilir tekniklerie başvurmaları gerekmektedir.

Production planning is a challenging issue with which many industries are mostly familiar: a timely delivery is often at odds with every technical constraint, either hard (lack of production capacity during seasonal peaks) or soft ones (machinery setup times causing production delays). The textile industry is one in which even short period planning may pose a significant challenge, in spite of comprising mostly small to large-sized plants: it is not uncommon that many minuscule lots (experimental or demo samples, for instance) are to be produced, interleaved with considerably big ones, on a limited set of production units. What's more, these characteristics also bring out the issue of dealing with peculiar technical specs: products may differ slightly -or very much- in their features, requiring the production units to be fine-tuned accordingly. Effective production planning relies on visibility to orders, inventory and production capacity. This requires intelligent integration for effective data Exchange. Textile firms, like firms in other businesses, vary in their integration of operations. Frequently this means that some products are sold directly to the end user, others are sold to distributors or other marketers, and others are sold to firms who process the goods furter before selling into the marketing chain. The purpose of the project, evaluation of a new-created production planning programme and its application in a particular firm. In the first chapter of project, I have mentioned that the purpose of production planning and its results in a particular textile firm by defining the mid-term plannings (aggregate planning) and their characteristics. The second chapter is based on the characteristics, different versions and aim of the linear programming model. In addition to the linear programming specifications, there are also formulates that are used to build the system on a mathematical base. Production planning in the textile industry involves scheduling a set of tasks. The aim is to minimize costs, maximize profit, efficiency and optimize labor. Costs are evaluated on the basis of objective parameters such as time taken for the process, set-up times and company priorities, policies and constraints. Production planning determines process cost and duration and depends on stock and on delivery time constraints. In the third chapter, the main idea is analyzing the previous year's planning programmes and comparing them with the present situation for 3 selected goods. The goal is seizing the customer demand by producing these 3 goods in regular and legal overtime working hours with minimum costs. In order to construe the results efficiently, the formulation is used in Solver programme of MS Office Excel to get solid results. In conclusion, linear programming is an essential tool of decision making process in business. Different textile business may choose to organize the production differently. This particular firm used a central planning function and a distributed scheduling function. The purpose of the planning function was to decide how much of each style ought to be made at each mill, based on firm models, semi-firm programmes, forecast orders, forecast prices and margins, known capacities and any other relevant business information. Linear programming helps the management to achieve the optimum effieciency both in terms of costs and production. Today's competitive business world drives the managers to use reliable techniques such as linear programming for staying stable on the slippery road of business.