Ticari bankalarda şubelerin performanslarının ölçümü

Abstract

GİRİŞ Son yıllarda ticari bankacılık endüstrisinde bir çok önemli değişiklik ve gelişmeler ortaya çıkmıştır. Diğer finansal kurumların ortaya koyduğu rekabetin artışı, kredi talebinin kredi arzından daha hızlı büyümesi, bankaların faaliyet giderlerinin yükselip, kar marjlarının düşmesi, banka hizmetlerinin genişlemesi ile birlikte pazarlama fonksiyonunun gelişmesi ve banka yöneticilerinin finansal ve yürütsel planlama ve kontrolün geliştirilmesi için duyulan ihtiyacı kabul etmeleri bu değişikliklerin başlıcalarındandır. Bankalar günümüzde temel fonksiyonları olan fon toplanması, borç verilmesi ve çek bozdurulması gibi konularda yoğunlaşmışlarsa da, çok sayıda finansal hizmet ve ürünler ortaya çıkmış ve bankalar finansal süper marketler haline gelmiştir. Kredi hizmetlerinin genişlemesi, hesap düzenleme planları, navlun ödeme planları, kredi kartları, bilgi-işlem hizmetleri, finansal danışmanlık ve benzeri yeni faaliyetler bankaların faaliyetleri arasına katılmıştır. Bankalar müşterilerine daha yakın olabilmek için şube sayılarını artırmış ve şehir merkezlerinin dışında da hizmet verecek yeni şubeler açmaya başlamışlardır. Performans ölçüm ve denetim sistemleri işletme yönetiminde büyük önem taşırlar. Özellikle bankaların rakipleriyle yarışarak yaşamlarını sürdürme ve büyümeleri ile ilgili sorunlarında yönetime yol gösterici katkıları asla ihmal edilemez. Ölçüm ve denetimin bu gücü ölçülemeyenin yönetilemeyeceği gerçeğinden gelmektedir. Yönetim görevlerini yerine getirmek için bankaların şubelerinin performanslarıyla ilgili doğru bilgiyi sürekli olarak ve zamanında almak zorundadır. Ölçüm ve denetim sistemleri yönetimin bu ihtiyacını sağlıklı olarak karşılayan temel yönetim araçlarıdır. Banka şubelerinin performansı, temel olarak şubelerin karlılıklarına bağlı olarak tespit edilmekle beraber, vadeli-vadesiz mevduat ortalaması, repo ortalaması, vadeli-vadesiz döviz tevdiat hesabı ortalaması, plasman ortalaması, bankacılık hizmet gelirleri, açılan-kapatılan hesap sayısı, müşterilerden gelen şikayet mektupları gibi daha pek çok kriterler de kullanılır. Bu çalışmada çağdaş işletme anlayışının egemen olduğu çok şubeli ticari bankalarda veya Özel Finans Kurumlarında birer bağımsız işletme gibi hareket eden şubelerin performanslarının, daha yaygın bir değişle verimliliğinin ölçülmesi üzerinde durulmuştur. Hazırladığımız tez başlıca üç ana bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde organizasyonel amaçlar ve yönetim anlayışları genel hatlarıyla incelenip, yönetimin örgütleme, planlama, yetiştirme, yürütme ve kontrol görevlerinin önemi konusuna yer verilmiştir. İkinci bölüm; Türkiye'de ticari bankaların, yabancı bankaların ve Özel Finans Kurumlarının şube açma prosedürleri ve Almanya ve Bahreyn örneklemeleriyle yurt dışındaki şube açma prosedürlerinin anlatıldığı bölümdür. Üçüncü bölümde genel olarak performans kavramı incelenmiş, şubelerin performanslarının ölçümü ve bunun ölçümünde güdülen amaçlar ele alınmış ve Türkiye'deki banka ve özel finans kurumlarında kullanılan performans ölçüm kriterleri ve uygulamaları üzerinde durulmuştur. Tez yararlanılan Kaynaklar bölümü ile sona ermektedir.