Hicri ilk beş asırda yazılan Şia tefsir mukaddimelerinde Ulûmu'l-Kur'an

Abstract

Çalışma, Şiî müelliflere ait hicri ilk beş asırda yazılan tefsirlerin mukaddimelerinde yer verilen Ulûmu’l-Kur’an konularını tespit etmeyi amaçlamaktadır. İki bölümden oluşan araştırmanın birinci bölümünde mukaddime kavramının tarihi ve önemli tefsir mukaddimelerinin muhtevalarına yer verilerek tefsirde mukaddime geleneği üzerinde durulmuştur. Ulûmu’l-Kur’an’ın kısa tarihi ve tefsir mukaddimelerinde yer alan Kur’an ilimlerine dair kavramlar zikredilerek ulûmu’l-Kur’an’a kaynaklığı konusu ele alınmıştır. İkinci bölümde ise Şia’nin tefsir anlayışı ve ilk beş asırdaki Şia tefsir tarihinin gelişimine yer verilmiştir. Bununla birlikte ilk beş asırda yazılan Şia tefsir mukaddimelerinin muhteva analizi yapılmış, müelliflerin hayatları ve eserlerine değinilmiştir. Sonuç kısmında müfessirlerin Kur’an yorumlarında mezhep aidiyetinin ne derece etkisi olduğu tartışılmış, ilgili eserlerin mukaddimeleri mezhep aidiyeti veya taasubiyeti bağlamında değerlendirilmiştir.

This study aims to determine the subjects of the Ulûmu'l Qur'an (Quranic Sciences) contained in the muqaddima (foreword) to the Quranic Tafsir which was written by Shia authors during the first five centuries of the Hijra.The first part of the study, which consists of two parts, examines the tradition of mukaddima in the Quranic Tafsir by presenting the history of the concept of mukaddima and the content of important Quranic Tafsir forewords. The brief history of Ulûmu'l-Qur'an and the concepts related to Quranic science in the Tafsir forewords were mentioned and the issue of being a source for the Ulûmu'l Quran was discussed. The second part deals with the Shia understanding of Tafsir and the development of Shia Tafsir history over the first five centuries. Along with this, content of the Shia tafsir forewords written in the first five centuries was analyzed and the lives of the authors and their works were mentioned.In the conclusion part, the effect of sectarian affiliation in the interpretation (tafsir) of the Qur'an by the interpreters (mufassirs) was discussed, and the forewords of the relevant works were evaluated in the context of sect belonging or affiliation.