Şevket Dağ: (hayatı, eserleri ve sanat anlayışı)

Abstract

Bu çalısmada, Türk resim sanatının sivil kusak temsilcilerinden Sevket Dag’ın hayatı ve eserleri incelenmistir. Arastırmanın ilk bölümünde, sanatçının yasadıgı dönemin siyasi ve toplumsal olayları degerlendirilmistir. Osmanlı İmparatorlugu’nun ayakta kalma savası verdigi bir dönemde yetisen sanatçı, yasanan siyasi ve toplumsal gelismelere sahit olmus, yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin heyecanını sanatına yansıtmıstır. Çalısmanın bir sonraki bölümünde Türk resim sanatının genel durumu ele alınmıstır. Son bölümde Sevket Dag’ın hayatı ve eserleri incelenmis, var olan kaynaklar düzenlenerek hayatı boyunca resim sanatına içtenlikle baglı olan sanatçının tanıtılması amaçlanmıstır. Sanatçının, ulasılan yüz yirmi dört tane eseri; İstanbul, Ankara ve İzmir Resim Heykel Müzeleri koleksiyonu, kamu kuruluslarının koleksiyonları ve özel koleksiyonlardan elde edilmistir. Tamamı küçük boyutlu yaglıboya resimlerde klasik gelenege baglı olunmakla birlikte ısık ve renk, izlenimci bir duyarlılıkla ve akademik sanatın yönlendirici etkisiyle ele alınmıstır. İstanbul kentinin degisik köselerinin, eski sokaklarının ve mesire yerlerinin konu edildigi peyzajları ve natürmortları yanında figür betimlemelerini kendine özgü resimsel üslup özellikleriyle veren sanatçı, özellikle enteryör temalı çalısmalarıyla resim sanatında özel bir yere sahiptir. Yapı içlerine sövele kurup resim yapmanın geleneklere aykırı sayıldıgı bir dönemde İstanbul’un tarihi camilerini konu alan Sevket Dag’ın, cami konusuna olan egilimi yöresel bir kültür begenisinin ürünü sayılarak mahalli olarak nitelendirilmistir. Çarsı, han ve bedestenlerin kaynaklık ettigi diger enteryör temalı resimlerde yapının mimari karakterinin ve malzeme özelliklerinin tamamıyla ifade edildigi, ısıgın yapı içindeki yansımalarının gölgeli bölümlerle yarattıgı karsıtlık çarpıcı renklerle ifade edilmistir. Hiçbir yabancı etkinin görülmedigi, yerel bir karakter tasıyan eserleriyle resmin klasik tür sınıflandırması dısında özel bir tema ressamı olan Sevket Dag, Türk Resim Sanatı’nın önemli bir simasıdır.

Life and works of Sevket Dag, who is one of civil generation representatives of Turkish art, is inspected in this study. It is assessed in the first section of the study that political and social events of the period, in which artist lives. Artist, who brings up in the period, in which Ottoman Empire struggles to survive, witnessed the political and social development at that time, he reflected the excitement of new established Republic of Turkey to his art. General situation of Turkish art is handled in the subsequent section of the study. Life and works of Sevket Dag are inspected in the last section, it is aimed at arrangement of available sources and introduction of the artist, who sincerely depends upon art during his lifetime. Attained one hundred twenty four works of the artist are obtained from collection of stanbul, Ankara and zmir Art Sculpture Museums, collections of public offices and private collections. However, it is subject to classic convention in all oil painting arts with small size, light and color is handled with sensitiveness of impressionist and directional influence of academic art. Artist, who gives figure descriptions with his peculiar artistic style features beside landscape arts and still life arts, which mention about different corners, old streets and recreation spots of Istanbul city, takes a special place in the art through his works, especially with interior theme. Mosque tendency of Sevket Dag, who handles historical mosques of Istanbul, is deemed as the product of regional culture liking and qualified locally in the period, in which establishment of easel inside the constructions and drawing picture is deemed as contrary to the traditions. Contrast, in which architectural character and material features of the construction are expressed completely and in which light creates with shady parts of reflections inside the construction in the other arts with interior theme, sourced by bazaar, caravansary and covered bazaars, is expressed with striking colors. Sevket Dag, who is an artist with special theme besides classic type classification of the art with his works bearing local character and having no foreign influence, is an important figure of Turkish Art. ÇNDEKLER ÖNSÖZ VII ÖZET VIII RESM LSTES IX SEKL LSTES XIII 1. GRS 1 2. SANATÇININ YASADIGI DÖNEMN GENEL ÖZELLKLER 3 2.1 Yasadıgı Dönemdeki Siyasi Gelismeler 3 2.2 Yasadıgı Dönemde Toplumsal Yapı 7 3. SANATÇININ YASADIGI DÖNEMDE TÜRK RESM SANATI 11 3.1 Sanayi-i Nefise Mektebi 11 3.2 Osmanlı Ressamlar Cemiyeti ve Gazetesi 15 3.3 1914 Kusagı 17 3.4 Galatasaray Sergileri 21 3.5 Sisli Atölyesi 23 4. SEVKET DAG 25 4.1 Yasamı 25 4.2 Sanat Anlayısı 44 5. KATALOG 50 5.1 Resim 1 “Gezi Kayıgında Saraylı Hanımlar” (imzalı 1899) 50 5.2 Resim 2 “Peyzaj” (imzalı 1900) 51 5.3 Resim 3 “Sakayıklar ve Sardunya” (imzalı 1901) 52 5.4 Resim 4 “Fenerli Peyzaj” (imzalı 1901) 53 5.5 Resim 5 “Ayasofya” (imzalı 1901) 54 5.6 Resim 6 “Ayasofya” (imzalı 1901) 55 5.7 Resim 7 “Cami çi “ (imzalı 1902) 56 5.8 Resim 8 “Gece Manzarası” (imzalı 1902) 57 5.9 Resim 9 “Kıs” (imzalı 1902) 58 5.10 Resim 10 “Eve Dönüs” (imzalı 1902) 59 5.11 Resim 11 “Rüstem Pasa Cami’nde Sabah” (imzalı 1903) 60 5.12 Resim 12 “Semsiyeli Kadın ve III. Ahmet Çesmesi” (imzalı 1904) 61 5.13 Resim13 “Bir Sadaka” (imzalı 1904) 62 5.14 Resim 14 “Osman Hamdi Bey” (imzalı 1905) 63 5.15 Resim 15 “Ayasofya” (imzalı 1906) 64 5.16 Resim 16 “Yenicami” (imzalı 1908) 65 5.17 Resim 17 “Cami Kapısı” (imzalı 1909) 66 5.18 Resim 18 “Kayık” (imzalı 1909) 67 5.19 Resim 19 “III. Ahmet Çesmesi ve Fareceli Kadınlar” (imzalı 1910) 68 5.20 Resim 20 “Ayasofya’da Küp” (imzalı 1910) 69 5.21 Resim 21 “Ayasofya” (imzalı 1910) 70 5.22 Resim 22 “Balıkçı” (imzalı 1911) 71 5.23 Resim 23 “Sandal” (imzalı 1911) 72 5.24 Resim 24 “Selale” (imzalı 1911) 73 5.25 Resim 25 “Ayasofya’dan Bir Köse” (imzalı 1912) 74 5.26 Resim 26 “III.Ahmet Çesmesi” (imzalı 1912-1913) 75 5.27 Resim 27 “Cami Kapısı” (imzalı 1913) 76 5.28 Resim 28 “Ocak” (imzalı 1913-1914) 77 5.29 Resim 29 “Kızlaragasının Keyfi” (imzalı 1914) 78 5.30 Resim 30 “Rüstem Pasa Camii Son Cemaat Yeri” (imzalı 1916-1917) 79 5.31 Resim 31 “Harem Dairesi” (imzalı 1917) 80 5.32 Resim 32 “Rüstem Pasa Camii” (imzalı 1917) 81 5.33 Resim 33 “Peyzaj” (imzalı 1917) 82 5.34 Resim 34 “Cami İçi” (imzalı 1918) 83 5.35 Resim 35 “Mimber” (imzalı 1919) 84 5.36 Resim 36 “Basaklar Arasında Kuslar” (imzalı 1920) 85 5.37 Resim 37 “Rüstem Pasa Camii” (imzalı 1920) 86 5.38 Resim 38 “Kapalıçarsı” (imzalı 1920) 87 5.39 Resim 39 “ç Bedesten” (imzalı 1921) 88 5.40 Resim 40 “Sepetli Tabaklı ve Karpuzlu Natürmort” (imzalı 1922) 89 5.41 Resim 41 “Kabaklı İncirli Natürmort” (imzalı 1922) 90 5.42 Resim 42 “Topkapı Sarayı’nda” (imzalı 1922) 91 5.43 Resim 43 “Han” (imzalı) 92 5.44 Resim 44 “Han” (imzalı 1922) 93 5.45 Resim 45 “Konak” (imzalı 1923) 94 5.46 Resim 46 “Papagan” (imzalı 1925) 95 5.47 Resim 47 “Ayasofya Dahilindeki Küp” (imzalı 1927) 96 5.48 Resim 48 “Topkapı Sarayı Bagdat Köskü” (imzalı 1927) 97 5.49 Resim 49 “Topkapı Sarayı Avlusu” (imzalı 1927) 98 5.50 Resim 50 “Gün Batımı” (imzalı 1927) 99 5.51 Resim 51 “Peyzaj” (imzalı 1927) 100 5.52 Resim 52 “Figürlü Peyzaj” (imzalı) 101 5.53 Resim 53 “Cami Kapısı” (imzalı 1927) 102 5.54 Resim 54 “Yeni Cami İçi” (imzalı 1928) 103 5.55 Resim 55 “Kapalıçarsı” (imzalı 1928) 104 5.56 Resim 56 “İstanbul” (imzalı 1929) 105 5.57 Resim 57 “Güller” (imzalı 1929) 106 5.58 Resim 58 “Topkapı Sarayı’ndan” (imzalı 1929) 107 5.59 Resim 59 “Penceremden Rumelihisarı” (imzalı 1929) 108 5.60 Resim 60 “stanbul Limanı” (imzalı 1930) 109 5.61 Resim 61 “Haydarpasa Garı” (imzalı 1930) 110 5.62 Resim 62 “Bir Sepet Sakayık” (imzalı 1930) 111 5.63 Resim 63 “Valide Hanı” (imzalı 1931) 112 5.64 Resim 64 “Eski İstanbul Sokagı” (imzalı1931) 113 5.65 Resim 65 “Rumelihisarı” (imzalı 1931) 114 5.66 Resim 66 “Cami İçi” (imzalı 1931) 115 5.67 Resim 67 “Cami Kapısı” (imzalı 1932) 116 5.68 Resim 68 “Kayalıklı Peyzaj” (imzalı1932) 117 5.69 Resim 69 “Kızlaragası’nın Keyfi” (imzalı 1932) 118 5.70 Resim 70 “Bogaziçi” (imzalı 1933) 119 5.71 Resim 71 “Kamelyalı nteryör” (imzalı 1933) 120 5.72 Resim 72 “Bursa Göldere Civarında Çaglayan” (imzalı 1934) 121 5.73 Resim 73 “Katırlı Peyzaj” (imzalı 1934) 122 5.74 Resim 74 “Kapalıçarsı” (imzalı 1934) 123 5.75 Resim 75 “Eski Ev” (imzalı 1937) 124 5.76 Resim 76 “Figürlü İnteryör” (imzalı 1937) 125 5.77 Resim 77 “Bogazdan” (imzalı 1937) 126 5.78 Resim 78 “Bogaziçinde Bir Kayık” (imzalı 1938) 127 5.79 Resim 79 “Pembe Güller ve Meyveler” (imzalı 1938) 128 5.80 Resim 80 “Bogaziçi” (imzalı 1939) 129 5.81 Resim 81 “Ayasofya Son Cemaat Mahali” (imzalı 1939) 130 5.82 Resim 82 “Ayasofya” (imzalı 1939) 131 5.83 Resim 83 “Kayalıklı Peyzaj” (imzalı 1939) 132 5.84 Resim 84 “Deniz Peyzajı” (imzalı 1939) 133 5.85 Resim 85 “Bogazda Aksamüstü” (imzalı 1940) 134 5.86 Resim 86 “Köy” (imzalı 1940) 135 5.87 Resim 87 “Savarona” (imzalı 1940) 136 5.88 Resim 88 “Hisar” (imzalı 1942) 137 5.89 Resim 89 “Rüstem Pasa Cami Mihrabı” (imzalı 1942) 138 5.90 Resim 90 “Rumelihisarı” (imzalı 1942) 139 5.91 Resim 91 “Ayasofya Kapısı” (imzalı 1942) 140 5.92 Resim 92 “Yeni Camii” (imzalı 1942) 141 5.93 Resim 93 “Ayasofya “ (imzalı 1942) 142 5.94 Resim 94 “Rumelihisarı” (imzalı 1943) 143 5.95 Resim 95 “Zincirli Han” (imzalı 1943) 144 5.96 Resim 96 “Ayasofya Son Cemaat Mahali” (imzalı 1943) 145 5.97 Resim 97 “Han İçi” (imzalı 1944) 146 5.98 Resim 98 “Sarayburnuna Bakıs” (imzalı) 147 5.99 Resim 99 “Küçük Çaglayan” (imzalı) 148 5.100 Resim 100 “Ayasofya’da Son Cemaat Mahali” (imzalı) 149 5.101 Resim 101 “Ayasofya’da Bir Köse” (imzalı) 150 5.102 Resim 102 “Rüstempasa Cami çi” (imzalı) 151 5.103 Resim 103 “Peyzaj” (imzalı) 152 5.104 Resim 104 “Ayasofya’da Sabah Ezanı” (imzalı) 153 5.105 Resim 105 “Ayasofya Cami Kapısı” (imzalı) 154 5.106 Resim 106 “Cami İçi” (imzalı) 155 5.107 Resim 107 “Han Kapısı” (imzalı) 156 5.108 Resim 108 “Sarıyer’den Anadolu Kavagı” (imzalı) 157 5.109 Resim 109 “Göksu Çesmesi ve Namazgah Tası” (imzalı) 158 5.110 Resim 110 “stanbul” (imzalı) 159 5.111 Resim 111 “Türk Bayragı ve Mehmetçik” (imzalı) 160 5.112 Resim 112 “Kayalıklı Deniz Peyzajı” (imzalı) 161 5.113 Resim 113 “Ayasofya” (imzalı) 162 5.114 Resim 114 “Rüstem Pasa Camii” (imzalı) 163 5.115 Resim 115 “Han Sokagı” (imzalı) 164 5.116 Resim 116 “Topkapı Sarayında Veliaht Dairesi” (imzalı) 165 5.117 Resim 117 “Bir Sepet Sakayık” (imzalı) 166 5.118 Resim 118 “Güller” (imzalı) 167 5.119 Resim 119 “Rumelihisarı” (imzalı) 168 5.120 Resim 120 “Köprülü Yalısı” (imzalı) 169 5.121 Resim 121 “stanbul” (imzalı) 170 5.122 Resim 122 “Cami Önü” (imzalı) 171 5.123 Resim 123 “Çınaraltı” (imzalı) 172 5.124 Resim 124 “Rüstem Pasa Camii” (imzalı) 173 6. DEGERLENDİRME VE SONUÇ 174 7. EKLER 179 8. KAYNAKÇA 189 9. ÖZGEÇMİS 197