Bir grup kuaför ve berbere verilen Hepatit-B/ AIDS eğitiminin etkililiğinin araştırılması

Abstract

Dünyada son yıllarda AIDS/ HIV yayılımı konusunda önemli araştırmalar yapılmış ancak bulaşmayı önlemede istenilen düzeye ulaşılamamıştır. Gelişmiş ülkelerde yoğun eğitim programları ile hastalığın yayılım hızında önemli gelişmeler elde edilmesine rağmen gelişmekte olan ve geri kalmış ülkelerde bulaşma oranı yüksek bir hızda devam etmektedir. AIDS hastalığının bulaşması konusunda yapılan çalışmaların büyük bölümü ABD'de ve bu ülkedeki risk grupları üzerinde yoğunlaşmaktadır. AIDS dünyada ilk kez konuşulmaya başladığında sadece belli özelliği taşıyan insanlara mal edilmiş bir hastalık gibi görülürken günümüzde tüm insanların risk altında olduğu ve bazı meslek kollarının daha yüksek oranda risk altında olduğu gerçeğini görmemek imkansız hale gelmiştir. Gelişmiş ülkeler eğitim programlarını özellikle risk altında olan yaş grupları ve meslek gruplarına yönelik yoğunlaştırarak bulaşmanın önlenmesinde önemli aşamalar kaydetmişlerdir. Ülkemizde AIDS/ HIV' li kişi sayısı resmi verilere göre 1712' dir. Bunlardan 504'ü AIDS basamağına gelmiş, 1208'i taşıyıcı durumdadır. Ancak ilgili otoriteler bu rakamın gerçek sayıyı yansıtmadığı ve bilinmeyen vakalarla bu rakamın 3-4 kat daha fazla olduğu görüşündedirler. AIDS ve HBV enfeksiyonlarının bulaşma yolları benzerlik göstermektedir. HBV açısından Türkiye orta sıklıkta görülen ülkeler arasında yer almaktadır. Türkiye'nin HBV' nin görülme sıklığı % 5-10 arasındadır. Türkiye'de 6 milyon civarında taşıyıcı olduğu varsayılmaktadır. Bu araştırma bir grup kuaför ve berbere Hepatit-B ve AIDS hastalıklarının etkileri, bulaşma yolları, korunma yolları ve sterilizasyon yöntemleri hakkında bilgi vererek hem hastalığın kişiden kişiye bulaşmasını önlemek hem de eğitimin etkililiğini öntest ve sontestler aracılığı ile ölçmek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evreni manikür-pedikür, epilasyon yapan ve ustura kullanan kuaförler ve berberlerdir. Araştırmaya hedef grubun eğitim ihtiyacının saptanmasıyla başlanmıştır. Maltepe bölgesinde rastlantısal olarak seçilen 261 kuaför ve berbere AIDS/ Hepatit-B konusunda eğitim ihtiyacını belirlemeye yönelik hazırlanan anket uygulanmıştır. Eğitim ihtiyacı anketi uygulanan ve eğitime katılabileceklerini söyleyen kişilerden rastgele yöntemle 30 kişi deney grubuna, 30 kişide kontrol grubuna alınmıştır. Deney grubuna 10 oturumluk eğitim verilmiş , kontrol grubuna herhangi bir uygulamada bulunulmamıştır. Deney ve kontrol grubu öntest puanları arasında anlamlı bir fark bulunmamaktadır. Her iki grubun öntest puanlarının varyansları da homojendir. Bunun sonucunda araştırmaya aldığımız deney ve kontrol gruplarının birbirine denk gruplar olduğunu söyleyebiliriz. Deney grubunun, öntest ve sontest ölçüm puanları arasındaki farka bakıldığında Hepatit-B/ AIDS eğitimi verilen deney grubunun son testi lehine anlamlı bir fark olduğu ortaya çıkmıştır. Eğitim verilmeyen kontrol grubunun öntest-sontest ölçüm puanları arasında anlamlı bir fark ortaya çıkmamıştır. Deney grubuna verilen 10 oturumluk Hepatit-B/ AIDS eğitimi deney grubu lehine anlamlı bir fark ortaya çıkarmıştır. Deney ve kontrol grubunun test sonuçlarına baktığımızda deney ve kontrol grubunun sontest sonuçları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık ortaya çıkmıştır. Deney grubu 10 oturumluk bir eğitim programına alınmıştır. Başlangıçta kontrol grubuna denk olarak değerlendirdiğimiz deney grubu eğitim programından sonra hiçbir işlemde bulunulmayan kontrol grubunun sontest ölçüm puanlarından anlamlı bir fark ortaya koymuştur. Sonuçlara baktığımızda berber ve kuaförlere yönelik düzenlenen Hepatit-B/ AIDS eğitim hedef grup üzerinde anlamlı bir fark oluşturmuş ve etkili olmuştur. Bu bulgulara dayanarak ortaya koyduğumuz birinci denence kabul edilmiştir. Bilindiği gibi günümüzde bazı hastalıkların kesin tedavileri ve korunmak için aşıları araştırma aşamasındadır. Bu hastalıklardan biride AIDS hastalığıdır. Çok ciddi ve öldürücü, bulaşıcı bir özellik gösterdiğinden , sadece hasta olan kişiyi değil ailesini, çevresini ,sosyal ve psikolojik yapısını hatta ülkenin sağlık sistemini ve ekonomik sistemleri etkileyen önemli bir hastalıktır ve bu konuda çok ciddi önlemlerin alınması ve özellikle risk gruplarının eğitilmeleri gerçeği ortadadır.Günümüzde bu hastalıktan korunmanın tek yolu eğitimdir. Hepatit-B hastalığı da AIDS' le benzerlik göstermekte ve kanser nedenleri arasında sigaradan sonra II.sırayı almaktadır. Taşıyıcılık ve ölüm oranları çok yüksek, kişiden kişiye bulaşması AIDS' e göre çok daha kolaydır. Risk grupları AIDS' teki risk gruplarıyla aynıdır. Şanslı yönü korunmak için geliştirilmiş koruma oranı yüksek bir aşısı vardır. Bu tür hastalıklara karşı riskli meslek grubunda yer alan kişilere yönelik eğitim yapılması, risk altındaki kişilerin hastalıklar hakkındaki bilgi düzeylerini arttırmakta ve koruyucu önlemlerin alınması konusunda önemli katkıda bulunmaktadır. Deney grubuna verilen AIDS/ Hepatit-B Enfeksiyonu eğitiminden sonra işyerlerine yapılan ziyaretler ve gözlemler sonucunda eğitimi alan kişilerin koruyucu önlemler konusunda davranış geliştirdikleri, Hepatit-B ve AIDS tarama testlerini yaptırdıkları, sonuca göre kendilerini, çalışanlarını ve aile bireylerini aşılama programına aldıkları tespit edilmiştir. Tarama testi ve aşılama maliyetinin kendilerine bir külfet getirip getirmediği sorusuna:Risk düşünüldüğünde bu maliyetin önemsiz olduğu cevabı alınmıştır. Ayrıca Sağlık Bakanlığının, Bulaşıcı Hastalıklar ve Bağışıklama Şubesi tarafından yürütülen genişletilmiş bağışıklama kapsamında risk altındaki meslek grupları belirtilmiş ve bu kişlerin ücretsiz aşılanabileceği bildirilmiştir. Bu kapsamda tarama testini yaptıran kuaförler ve berberler aşılarını sağlık kurumlarında yaptırabilecekleri bilgisine sahiptirler. Eldiven-önlük kullandıkları, sterilizasyona önem gösterdikleri, manikür ve pedikür setlerini müşterilerden talep ettikleri ve bilgileri müşterileriyle paylaştıkları gözlenmiştir. ABSTRAC Important investigations have done about AIDS/ HIV spread in recent years in the world however expected degree couldn't have reached about preventing the spread. In spite of achieving important improvements about the spread of the disease by the intensive education programs in developed countries, the spread rate continues rapidly in developed and underdeveloped countries. Huge part of the studies made about the spread of AIDS disease intensified at ABD and this country's risk groups. As AIDS started spoken firstly in the world, though it assumed to be appropriate only for the ones with certain features, at the time it happened to be impossible to see that everyone is at risk and some occupations are at higher risk rate. Developed countries, intensifying educational programs especially on under-risk age groups and occupation groups, recorded important degrees about preventing the spread. In our country, according to official datum, the number of person with AIDS/ HIV is 1712 and 504 of these at AIDS step, 1208 of these are at carrier situation. However, relevant authorities believe that this number doesn't reflect the real amount and together with unknown events this number is actually 3-4 times more. The spread ways of AIDS and HBV are similitude. On HBV side, Turkey is taking place among the countries with middle-frequent HBV events. Frequency rate of HBV of Turkey is between 5-10% .In Turkey, around 6 million carriers assumed to live. This investigation is done to a group of hairdresser and barber, informing them about the effects of Hepatitis-B and AIDS diseases, spreading ways, protection ways, and sterilization methods, to prevent the disease to spread from person to person, besides to measure the influence of education via pro-tests and final-tests. The universe of the investigation is, the hairdressers ad barbers who use razor and who do epilating, manicure-pedicure. Investigation is started with determining the education need of the target group .A questionnaire, prepared to determine the education need about AIDS/ Hepatitis-B, applied to 261 numbers of hairdressers and barbers chosen coincidentally at Maltepe region. Among the ones who mentioned that they could participate in education and ones the education need questionnaire is applied, 30 people for testing group and 30 more for control group are taken coincidentally.10 sessions of education is given to the testing group, no application is done on the control group. No sensible difference exists between the pro-test points of the control group and the testing group. The variances of the both groups' pro-test points are homogeneous. As a result of this, we can mention that the control group and the testing group that accepted for investigation are equal groups. Examining the difference between the measured points of the pro-test and the final-test of the testing group, a sensible difference is determined in favor of the final-test of the testing group that Hepatitis-B/ AIDS education is given. Between the measured points of pro-test ad final-test of the control group that education isn't given to, no sensible difference is determined. The education about Hepatitis-B/ AIDS given to the testing group for 10 sessions, proved a sensible difference in testing group's favor. Examining the test results of the control group and the testing group, between the final-test results of the control group and the testing group, a sensible difference proved in favor of the testing group. Testing group has taken to education program for 10 sessions. The testing group, evaluated equal to the control group in the beginning; after the education program differed in a sensible way from the control group's measured points of the final-test that haven't put under any process. Examining the results the Hepatitis-B/ AIDS education program prepared for hairdressers and barbers, has put forward a sensible difference on the target group and has been influential. According to these discoveries, the first circular is admitted. As it's known, at the time, definite treatments and the inoculations to be protected are at an investigation degree. One of these diseases is the AIDS disease. As a result of being infectious, very serious and fatal, it is an important disease that affects not only the diseased person but also the family, environment, social and psychological system of the diseased, further more the health and economic system of the country of the diseased. The reality of very serious precautions about the matter that should be taken and the necessity of education for specially the groups at risk are obvious. At the time, he only way of protecting from this disease is education. The disease Hepatitis-B is similar with AIDS and takes II.line after cigarette among the causes of cancer. Carrier rates and death rates are too high, spread from one to another is much more easier than AIDS. Risk groups are same as the risk groups for AIDS. The lucky part is the existence of an inoculation with high protecting rate which is developed for protection. Against these kinds of diseases providing education for the ones at risky occupation group, improves the degree of the knowledge about the diseases of the ones at risk and contributes to take protective precautions. After the education of AIDS/ Hepatitis-B Infections given to the testing group, as a result of the visits to workplaces and observations, it is determined that the educated ones improved their attitudes about protective precautions, applied search tests for AIDS/ Hepatitis-B and according to the results took their employees and family members to inoculation programs. For the question whether the cost of search test and the inoculation is inconvenienced, the answer was; considering the risk, this cost is unimportant. Furthermore, performed by Health Ministry's Department Of Diseases And Immunization, including improved immunization programs, occupation groups at risk are stated and informed that these people are taken to inoculation with no charge. With this embrace, hairdressers and barbers applying a search test, own the information that inoculations are applied in health institutions. Using gloves-apron, paying attention for sterilization, requesting the manicure-pedicure sets from the customers and sharing the information with the customers are determined.