Sivrihisar kilimleri

Abstract

SİVRİHİSAR KİLİMLERİ Araştırma Sivrihisar yöresindeki geleneksel dokumacılığın boyutlarını belirlemek, günümüze yansımalarını ve ekonomik ve kültürel yönlerini ortaya koyabilmek amacıyla başlanmıştır. Çalışma yazılı kaynaklardan ve yöredeki dokumacılık ve dokuma ürünleri üzerinde konu hakkında geniş bilgi verilmeye çalışılmıştır. Alan araştırması sonucunda Sivrihisar ve köyleri ile beldelerinde dokumacılığın kısmen eskiye oranla çok azalmış olmakla birlikte halen devam ettiği tespit edilmiştir. Çalışmamızda yöre halkının görüşmeleri alınmış ve fotoğraflarlar çekilmiştir. Bugün hemen hemen her evde dokuma tezgâhı bulunmasına karşın dokuma tezgâhları kullanımdan kaldırılmakta ve dokumacı sayısı da yok denecek kadar azalmaktadır. Yörede kilim, cicim, zili ve sumak türü dokumalar üretilmiştir. Yöre halkı dokumalarını düz dokuma, kilim ve oyulgama adı altında üç tür teknik olarak adlandırmaktadır. Oyulgama tekniği literatürlerde zili, cicim ve sumak olarak tarif edilen tekniklere yörede verilen addır. Oyulgama tekniğini çok az sayıda dokumacı bilmekte fakat günümüzde tekniğin zorluğu nedeniyle bu sayı bir iki kişiyi geçmemektedir. Dokuma hammaddesi olan yün ipler boyanmış dışarıdan temin edilmektedir. Doğal boyama işlemi bu yüzden yapılmamakta ve doğal boya kullanımı çok az kişi tarafından bilinmekte ve uygulanmaktadır. Sentetik boyalı iplerin renkleri çok canlıdır. Doğal boyalı ipliklerle dokunmuş eski kilim örneklerinde renkler birbiriyle daha uyumludur. Dokumalar ürünleri kilim ve seccade türü yaygılar olarak üretilmekte, şu anda kullanımdan kalkan ürünler farklı isimlerle değişik alanlarda kullanılmaktadır. Bazı dokumalar yöredeki motif adları ile tanınmakta ve motiflerin çoğu hayvanlarla ilgili adlarla adlandırılmaktadır. Motifler genellikle geometriktir ve dokumacıların kolay hatırlayacağı şekilde stilize edilmişlerdir. Dokumacılık geleneksel eğitim yolu ile anneden kızına öğretilmekte, açılan kurslara gençler tarafından ilgi gösterilmemektedir. Yörede dokumacılık varlığını sürdürmek için sanayi ürünlerle rekabet etmeye çalışmaktadır. Bunun yanın da ne yazık ki bazı kişiler tarafından yöredeki ürünler özellikle makine halısı gibi sanayi ürünler ile değiş tokuş yapılarak elden çıkarılmış ve yenisi üretilmediği içinde dokuma çeşitleri giderek azalmıştır. Dokumacılığı geliştirmek için gösterilen çabalar yerersiz kalmakta ve uzun vadeli planlar olmadığı içinde amacına ulaşamamaktadır. Yeni üretilen ürünlerde kalite ile ilgili problemlerle karşı karşıya kalınmıştır. Bir zamanlar ekonomik amacı olan dokumacılık, taleplerin azalması ile eski önemini kaybetmiştir. Dokumacılar sadece kendi ihtiyaçları için üretim yapmaktadır. Bunun sonucunda ekonomik kaygı nedeniyle dokumacıların sayısı giderek azalmaktadır. Dokumacıların sorunları gelecekte gerçekçi planlar alma ile çözülmezse bu durum devam edecektir. Çünkü kişisel çabalar yetersiz kalmaktadır.

KELİMS OF THE SIVRIHISAR The researches are done for the aim of determination of the traditional weaving's dimensions, revealing of the economical and cultural aspects, and reflections to current time. In this study, information about the weaving in this district and weaving products is given with the written documents. As a result of the field study, in Sivrihisar and in its surrounding villages and districts, it is seen that the weaving has decreased compared to the past years, but it still continues now. In our research, we have done interviews with the district's residents and photos were taken. Today, nearly in every home, although there is a weaving loom, the usages of these looms are eliminated, and the number of weavers is decreasing. In the district, types of the weaving are cicim, zili, and sumak. They are using 3 different techniques called normal weaving, kilim, and oyulgama. The technique of oyulgama is the name given to the techniques of cicim, zili, and sumac in this district. Few weavers know about the oyulgama technique, however, nowadays, because of the difficulty of this technique, this number is no more than one or two. The wool string that is the raw material of weaving is brought from abroad being as colored. For that reason, natural coloring is not applied, and the application of the natural coloring is known and applied by few people. The colors of the strings with synthetic paint are stronger. In the samples of the weaving with natural colored strings, the colors have more harmony. The weaving products are produced as kilim or prayer rug. The products that are not used today are being used in different ways. Some weavings are known with the motif in the district, and the most of the motifs were taken from the animals. Motifs are geometrical in general, and these are stylized for the weaver in an easy to remember way. Weaving is taught to the young girls by their mothers with traditional teaching methods. Young people do not interest in the courses opened there. Weaving is struggled to be alive beside the industrial products. In addition to this, unfortunately, some people have exchanged their weavings with the rugs made with machines and they sell of the weavings, and as no new weavings are being produced, types of the weavings were decreased. As the efforts to improve the weaving are not enough and there are no long term plans for it, the main target cannot be fulfilled. Quality problems were encountered in the new weavings. Once upon a time, the weaving which has an economic target, lost its importance as the demand decreased. The weavers produce the weaving products only for their need. As a result, the number of the weavers is getting less because of the economic fear, if more realistic plans are not taken and solved, this situation will last longer, because the personal efforts will not be enough.