Ruşen Efendi’ nin XIX. yüzyılda yazılmış “Mecmua- i İlahiyyat” adlı güfte mecmuası

Abstract

Tez konusu olan güfte mecmuası, Rûşen Efendi tarafından XIX. yüzyılın ikinci yarısında kaleme alınmış olup, hâlen Üsküdar'da Hacı Selim Ağa Kütüphânesi, Hüdâyî Kitapları Bölümü 1804 numarada kayıtlı bulunmaktadır. Eser bestelenmiş dinî mûsikî formlarına ait güfteleri içermektedir. İki bölüm olarak tertip edilen tezimizin Giriş bölümüne, Mûsikî tarihi bakımından güfte mecmualarının ehemmiyeti izah edilmekle başlanmıştır. Daha sonra XIX. yüzyıl Türk Mûsikîsi tarihi hakkında kısa ve özlü bilgilere yer verilmiştir. zerinde çalıştığımız güfte mecmuasının şekil ve muhtevâ bakımından incelenmesine ayrılmıştır. Muhtevâ bakımından eserin değerlendimesi yapılırken, mecmuada eserleri bulunan bestekârlar ve güfte yazarları, yazmada geçen makâm ve dinî mûsikî formları zikredilmiştir. Yine bu bölümde mecmuada birden fazla tekrarlanan güfteler ve hangi makâmlarda bestelendikleri liste halinde verilmiştir. Bölümün sonunda ise mecmuayı tertip eden Rûşen Efendi'nin hayatına dâir kaynaklardan derlediğimiz bilgiler bulunmaktadır. İkinci bölümde, Mecmûa-i İlâhiyyât adlı eserin baş kısmında bulunan vakfiye notunun yanısıra, makâmlar fihristi ve mecmuadaki güftelerin metni yer almaktadır. Ayrıca araştırmamızdan istifâde edilebilmesini kolaylaştırmak amacıyla, tezin sonunda fihristlere yer verilmiştir. Bu fihristler; şiirlerin mecmuada yer aldıkları sıraya, güftelerin ilk harflerine, makâm ve bestekârlara göre alfabetik olarak tertip edilmiştir. Daha sonra çalışmamızda varılan neticelerin değerlendirildiği Sonuç bölümü ve faydalanılan kaynakların belirtildiği Bibliyografya bölümü yer almaktadır. Tezimizin sonunda ise, mecmuanın orjinal metni ek olarak verilmiştir.

The subject of the thesis is the lyrics (words of a song) magazine, which is authored by Rusen Efendi in the second half of the 19th century, recorded in Haci Selim Aga Library, Hudayi Books Section No. 1804, in Uskudar, Istanbul. The work includes the words of the sonfs composed in the religious music forms. The thesis consists of two parts. The Introduction starts with emphasising the importance of the lyrics magazines followed by a brief information on the history of 19th century Turkish music. The first chapter studies the lyrics magazine in terms of forms and contents. With regard to content, the composers and authors, and the makams and religious music forms that take place in the magazine are mentioned. Also, the lyrics and corresponding makams that are repeated more than once are listed. The chapter concludes with the compiled information on the life of Rusen Efendi, the editor of the magazine. In addition to the Foundation (Vakfiye) Note that takes place in the beginning of the magazine, the second chapter includes an index of forms and the text of the words of the songs covered in the magazine. In order to facilitate for further research, indexes organized by the sequence (in the magazine) of lyrics, the first letter of the words of the songs, the makams and the composers in alphabetical order in the end of the thesis. The thesis concludes with the Conclusion where the findings of the research are evaluated. After the Bibliography, the original text of the magazine is presented as an Annex.