Publication: El-Merğinani’nin El-Hidaye adlı eserinde istihsan
Abstract
Soyadı :Said Nuri Akgündüz lahiyat Program :İslam Hukuku lal Aybakan Tez Türü ve Tarihi :Yüksek Lisans - 2004 hsan- El-Hidâye
EL-MERĞÎNÂNİ'NİN EL-HİDÂYE ADLI ESERİNDE İSTİHSAN Hicrî VI. yüzyıl Hanefî hukukçularından Merğînânî, meşhur eseri Hidâye'de Hanefî fıkhını delilleriyle birlikte ele almıştır. Önemli bir usul kavramı olan istihsanın bu eserdeki uygulamasının ve örneklerinin incelenmesi tezimizin konusudur. Bir meselede, benzerlerine verilen hükümden bu hükmü terk etmeyi gerektiren daha güçlü bir sebeple ayrılarak başak bir hükme gitmek demek olan istihsanda katı kıyasın aşılması, adalet ve hakkaniyetin temini, gerçek ihtiyaç ve maslahatların gözetilmesi, hukukun amaçlarına uygun hareket edilmesi düşünceleri mevcuttur. Hidâye'de de istihsana dair pek çok örnek delil ve gerekçeleriyle birlikte yer almaktadır. Bu meseleleri, gerekçeleri açısından tasnif ettiğimizde, gizli kıyas istihsanı adı verilen türe ait pek çok örnek bulmaktayız. Ancak bu örnekler, her zaman usul eserlerinde anlatılan netlikte değildir. Nas sebebiyle yapılan istihsanlarda, özellikle ibadet ve benzeri konular dışında, ihtiyaç gerekçesi daha çok ön plana çıkmaktadır. İcma, örf, zaruret ve maslahat sebebiyle yapılmış isithsan türlerine dair örneklerin yanı sıra, daha tâli gerekçelerin istihsana gidilmesine yol açtığı durumlara rastlanmaktadır. Name and Surname : Said Nuri Akgündüz Field: Divinity Programme: Islamic Law Supervisor: Bilal Aybakan Degree Awarded and Date: Master - 2004 hsan, El-Hidâye ABSTRACT THE PRINCIPLE OF İSTİHSAN IN EL-MERĞÎNÂNÎ'S EL-HİDÂYE Merğinani, a Hanefî jurist of AD VI. century, took up and justified Hanefî law in his famous work el-Hidâye. Study of istihsan, which is an important methodoligical concept, its practice and examples in el-Hidâye, is topic of our thesis. İstihsan means that one should take a decision in a certain case different from that on which similar cases have been decided on the basis of its precedents, for a reason which is stronger than the one found in similar cases and which requires departure from those cases. İstihsan includes these ideas: To overcome of strict analogy. To be obtained justice and equity. To respect of necessity, law aims and public interest. There is many examples of istihsan in Hidaye, with its evidences. The division of istihsan examples in Hidaye as respect of evidence, point out that examples of each kind of istihsan exist in this work, kind of kıyas hafi ( latent analogy) and kind which is based on the text, consensus, custom, necessity and interest. And there are examples of istihsan which its evidence is more subsidiary
EL-MERĞÎNÂNİ'NİN EL-HİDÂYE ADLI ESERİNDE İSTİHSAN Hicrî VI. yüzyıl Hanefî hukukçularından Merğînânî, meşhur eseri Hidâye'de Hanefî fıkhını delilleriyle birlikte ele almıştır. Önemli bir usul kavramı olan istihsanın bu eserdeki uygulamasının ve örneklerinin incelenmesi tezimizin konusudur. Bir meselede, benzerlerine verilen hükümden bu hükmü terk etmeyi gerektiren daha güçlü bir sebeple ayrılarak başak bir hükme gitmek demek olan istihsanda katı kıyasın aşılması, adalet ve hakkaniyetin temini, gerçek ihtiyaç ve maslahatların gözetilmesi, hukukun amaçlarına uygun hareket edilmesi düşünceleri mevcuttur. Hidâye'de de istihsana dair pek çok örnek delil ve gerekçeleriyle birlikte yer almaktadır. Bu meseleleri, gerekçeleri açısından tasnif ettiğimizde, gizli kıyas istihsanı adı verilen türe ait pek çok örnek bulmaktayız. Ancak bu örnekler, her zaman usul eserlerinde anlatılan netlikte değildir. Nas sebebiyle yapılan istihsanlarda, özellikle ibadet ve benzeri konular dışında, ihtiyaç gerekçesi daha çok ön plana çıkmaktadır. İcma, örf, zaruret ve maslahat sebebiyle yapılmış isithsan türlerine dair örneklerin yanı sıra, daha tâli gerekçelerin istihsana gidilmesine yol açtığı durumlara rastlanmaktadır. Name and Surname : Said Nuri Akgündüz Field: Divinity Programme: Islamic Law Supervisor: Bilal Aybakan Degree Awarded and Date: Master - 2004 hsan, El-Hidâye ABSTRACT THE PRINCIPLE OF İSTİHSAN IN EL-MERĞÎNÂNÎ'S EL-HİDÂYE Merğinani, a Hanefî jurist of AD VI. century, took up and justified Hanefî law in his famous work el-Hidâye. Study of istihsan, which is an important methodoligical concept, its practice and examples in el-Hidâye, is topic of our thesis. İstihsan means that one should take a decision in a certain case different from that on which similar cases have been decided on the basis of its precedents, for a reason which is stronger than the one found in similar cases and which requires departure from those cases. İstihsan includes these ideas: To overcome of strict analogy. To be obtained justice and equity. To respect of necessity, law aims and public interest. There is many examples of istihsan in Hidaye, with its evidences. The division of istihsan examples in Hidaye as respect of evidence, point out that examples of each kind of istihsan exist in this work, kind of kıyas hafi ( latent analogy) and kind which is based on the text, consensus, custom, necessity and interest. And there are examples of istihsan which its evidence is more subsidiary