Serbest okuma etkinliğinin sözcük hazinesi ve kavram gelişimine etkisi: (MEB tarafından ilköğretim II. kademe öğrencilerine önerilen 100 temel eser örneğinde)

Abstract

SERBEST OKUMA ETKİNLİĞİNİN SÖZCÜK HAZİNESİ VE KAVRAM GELİŞİMİNE ETKİSİ (MEB TARAFINDAN İLKÖĞRETİM II. KADEME ÖĞRENCİLERİNE ÖNERİLEN 100 TEMEL ESER ÖRNEĞİNDE) Okuma etkinliği, eğitimdeki konumu itibariyle sözcük öğretimi ve kavram gelişiminde önemli bir yere sahiptir. Özellikle yabancı kaynaklı çalışmalar başta olmak üzere okumanın eğitimdeki önemi ve rolü sürekli gündeme getirilmekte ve vurgulanmaktadır. Bu araştırma, okuma etkinliğinin sözcük öğretimi ve kavram gelişimindeki etkisini belirlemek amacıyla Türkçe örneklere dayalı uygulamalarla gerçekleştirilmiştir. Nitekim 2006’da yürürlüğe giren yeni Türkçe okumanın sözcük gelişimi üzerindeki etkisine daha fazla değinmiştir. Aynı şekilde Millî Eğitim Bakanlığı 2005 ve 2006 yıllarında aldığı kararlarla öğrencilerin boş zamanlarını iyi şekilde değerlendirmelerini sağlamak için, tavsiye amaçlı, önce ortaöğretimde sonra ilköğretimde 100 Temel Eser adlı projelerle konunun önemine dikkat çekmiştir. Çalışmanın amacı yukarıda da değinildiği gibi okuma becerisinin sözcük hazinesi ve kavram gelişimindeki etkisini, Türkçe kaynaklara dayalı uygulamalarla belirlemektir. Yapılan uygulamalarda okuma materyali olarak da 100 Temel Eser seçilmiştir. Bu seçimin sebebi çalışmanın başka bir amacını yansıtmaktadır; böylece tavsiye edilen eserlerin sözcük hazinesi ve kavram gelişiminde ne derece etkili olduğu da tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu etkinin derecesini görebilmek için uzman görüşleri doğrultusunda 100 Temel Eserden üç yerli roman seçilerek bunların içinden, yine uzman görüşleri doğrultusunda, üç yüz sözcük ve sözcük grubu (deyim, birleşik fiiller vs.) tespit edilmiştir. Tespit edilen bu sözcük ve sözcük grupları da değişik test teknikleriyle uygulama sırasında öğrencilere sorulmuştur. Araştırmanın uygulaması İstanbul’un Küçükçekmece ilçesindeki bir devlet okulunda yapılmıştır. Bu okulda rastgele seçilen iki yedinci sınıftan biri deney grubunu diğeri de kontrol grubunu oluşturmuştur. Her iki grupta da 39’ar öğrenciden toplam 78 öğrenci mevcut olup “ön test-son test kontrol gruplu deneme modeli” kullanılmıştır. Araştırmanın beş aylık uygulama süresince deney grubu belli bir plan çerçevesinde seçilen kitapları okurken kontrol grubu üzerinde her hangi bir işlem yapılmamıştır. Her iki grubun bireylerini yakından tanımak ve gruplar arasındaki eşitliği/ farklılığı tespit etmek için öncelikle “öğrenci tanıma anketi” uygulanmış; deney grubunun her kitabı okumasından önce ve sonra her iki gruba da aynı ön test ve son testler aynı yöntemle sorulmuştur. Ayrıca üç kitabın deney grubu tarafından okunmasından sonra üç kitaptan bazı sözcük ve sözcük gruplarını kapsayan karma bir “genel son test” her iki gruba da uygulanmıştır. SPSS 11.5 istatistik kullanılarak elde edilen veriler nicel değerlendirme teknikleriyle ve öğrencilerin yaptıkları sözcük/ sözcük gruplarına dair tanımlar da araştırmacının görüşleriyle yorumlanmıştır. Çalışmada, parametrik olmayan istatistiksel analiz yöntemlerinden, bağımsız iki grubun karşılaştırılmasında Mann Whitney U, bağımsız ikiden fazla grubun karşılaştırılmasında Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır. Gruplar arasında anlamlı fark gözlendiğinde farkın kaynağının belirlenmesi için Mann Whitney U Testi ikili eşleştirmeler yapılarak kullanılmıştır. Deney ve kontrol grubunun ön ve son test sonuçlarının karşılaştırılmasında ise Wilcoxson Signed Rank testi kullanılmıştır. Araştırma verilerinin betimlenmesinde; frekans ve yüzde kullanılmıştır. Güvenirlik katsayılarının belirlenmesinde ise Cronbach Alfa kullanılmıştır. Sonuçta bu araştırmayla ilgili olarak şu tespitlere varılmıştır: •Okuma etkinliği sözcük hazinesi ve kavram gelişimini etkilemektedir. •İlköğretim okullarında okuma olgusu henüz yerleşmemiş ve okuma alışkanlığını kazandıracak bir proje bulunmamaktadır. •MEB tarafından tavsiye amaçlı oluşturulan kitap listesi sadece okumayı gözetirken bu kitaplarda çocukların sözcük ve kavram gelişimini geliştirecek bir haricî sistem düşünülmemiştir. •Öğrencilerde, sözlük kullanma ve sözlükten faydalanma bilinci henüz yerleşmemiştir. İlköğretim okulları için hazırlanan sözlüklerde birlik sağlanamamış ve sözlüklerin öğrencinin ihtiyacını karşılayamayacak içerik ve biçimde olduğu gözlenmiştir.

EFFECTS OF FREE READING ACTIVITY TO WORD KNOWLEDGE AND CONCEPT DEVELOPMENT (IT IS IN THE EXAMPLE OF 100 MAIN WORKS WHICH ARE RECOMMENDED TO SECOND GRADE PRIMARY SCHOOL STUDENTS BY MINISTRY OF EDUCATION). Reading activity, has an important role in teaching word and concept development, regarding in the position of education. Especially studies from foreign sources have come first about the importance and role of reading in education are always put on the action and emphasized. This research is confirmed for determining effects of reading activity to teaching word and developing concept with practices which are based on Turkish examples. In this respect to this also new Turkish programme which was become valid in 2006 has much more mentioned effects of reading on word development. In the same way, Ministry of Education with the decisions in the years 2005 and 2006 has mentioned the importance of the subject for making free time of the students more valuable and having a purpose of advice by the projects which are called “100 MAIN WORKS”, first in secondary schools then in primary schools. The purpose of this study as it was mentioned above is determining effects of reading skills to word knowledge and concept development with practices which are based on Turkish sources. In the practices “100 Main Works” are chosen as reading materials. The reason of this selection has reflected any other reason of the study too; so it has been purposed that determining the works which have been adviced, to have what extent effects on word knowledge and concept development. Three native novels from “100 Main Works” are chosen by the point of view of specialist, and from these three hundred words and word categories (phrase, compound verbs, etc.) have been determined for understanding the degree of this effect. These determined word and word categories have been asked to students during the practice by various test techniques. The practice of the research was done in a state school in Küçükçekmece, İstanbul. From two seventh grade classes which were chosen by chance, one of was experiment and the other one was control group. Both of these two groups had 39, totally 78 students and test pattern with control group was used which has pre-test and post-test. During five months practice period of the research while experiment group was reading books which were chosen in a certain plan, any other process was not done on the control group. First “student recognize questionnaire” was made; then the same pre-tests and post-tests were asked in the same technique to both of these two groups before and after reading all the books of the experiment group for recognizing individual of both of these groups and determining equality / difference between groups. Also after three books were read by experiment group, a complex “general post test” which was included some words and word categories from three books was applied to both of two groups. By the support of SPSS 11.5 taken data have been interpreted by the point of view of the researcher both with quantity test techniques and also the definitions about word / word categories which were done by students. In the study Mann Whitney U test from the non parametric statistical analysis tecnique has been used in comparing two seperate groups, Kruskal Wallis H test has been used in comparing more than two seperate groups. Mann Whitney U Test has been used by making dual matching for determining the reason of the difference when significant difference had been observed between groups. However Wilcoxson Signed Rank Test has been used in comparing pre and post-test results of the experiment and control groups. Frequency and percentile have been used in describing the research data. However Cronbach Alfa has been used in determinig coefficiency of reliability. At the end those results have been reached about this research: •Word knowledge and concept development have been effected with reading activity •Reading event has not been placed yet in primary schools and there has not been a project which reading habit will been gained. •It has not been thought that an external system which will be developed word and concept development of students in these books, while book list which has been formed for having a purpose of advice by Ministry of Education, was regarding just reading. •The conscious of using dictionary and making use of dictionary have not been placed in students. In the dictionaries there has been no unity which have been prepared for primary school students and it has been observed that they have not the content and the form which will not be able to covered needs of students.