The Factors Influencing the Internet Addiction of Secondary Education Students

Abstract

Araştırmanın Problemi: Günümüzde her yerde internet erişiminin bulunmasından dolayı çocuklar ve diğer yaş gruplarına göre ergenler bu yeni teknolojiyle daha çok ilgilenmektedirler. Ancak ergenlerin hepsi interneti aynı şekilde kullanmamaktadırlar. Bazıları interneti bilgi araştırmak, beceri kazanmak ve ödevleri için araştırma yapmak için kullanmasına rağmen, diğerleri interneti çoğunlukla sosyal amaçlar için (email, kısa mesajlaşma, chat yapma) ve eğlence/oyun amaçlı kullanmaktadır. Bu durum gençlerin interneti kullanma amaçları doğrultusunda internette uzun süre kalmalarının yolunu açmaktadır. Young ve Rodgers'a göre (1999), internet başında harcanan aşırı zaman, internet bağımlılığı riskini arttırmaktadır. İnternet bağımlılığı veya aşırı internet kullanımı; herhangi bir bozukluğa ya da sıkıntıya yol açan bilgisayar kullanımı ile internet erişimine ilişkin davranışların, dürtülerin veya kaygıların yetersiz şekilde veya aşırı şekilde kontrol edilmesiyle nitelendirilmektedir Aşırı internet kullanımı üzerinde yapılan çalışmalar şunu göstermiştir: internete öncelikli olarak sosyal amaçlarla bağlanan aşırı internet kullanıcıları, aşırı internet kullanıcısı olmayanlardan farklılaşmaktadır. Bu da belli bireyleri aşırı internet kullanıcı- sı olmaya iten önemli değişkenlerin olabileceğini düşündürmektedir. Bu değişkenler, heyecan arama, yalnızlık, depresyon, düşük motivasyon, reddedilme korkusu ve kabul görme ihtiyacı gibi kişilik değişkenlerinin yanı sıra ailesel faktörler, alkol kullanımı ve sosyal kaygı gibi bir takım faktörler de internet bağımlılığının tetikleyici faktörleri arasında yer almaktadır(Swickert, Hittner, Harris, Herring, 2002). Araştırmalarda, internet bağımlılığı ile bireysel, çevresel ve ailesel faktörler arasındaki ilişki gündeme getirilmekte, aile faktörleri ile internet bağımlılığı arasındaki ilişkiye de dikkat çekilmektedir. Bir ergenin aile çevresinin büyük ölçüde onun internet bağımlılığında belirleyici faktör olduğu belirtilmektedir (Zhong, Sı, Sha Sha,,2011;Ahmadi, Abdolmaleki, Afsar-Deir,2011; Weinstein, Lejoyeux,2010; Park, Kim ve Cho, 2008). Aile bireyleri arasındaki ilişkiler, fizyolojik olgunlaşma ile zihinsel gelişimin kritik döneminde olan ergenler üzerinde büyük bir etkiye sahip olduğu bilinmektedir. Anne babanın ve ailedeki diğer bireylerin çocukla olan iletişimi, çocuğun aile içindeki yerini belirlemektedir. Kişilerin sağlıklı bireyler olmaları yaşadıkları ailenin işlevlerini sağlıklı biçimde yerine getirmesi ile mümkündür. Aile işlevselliğinin iyi olmadığı, mesela evliliğin kötü yürüdüğü zaman ya da ebeveyn-çocuk iletişiminin zayıf olduğu durumlarda, gençler sanal âlemde sevgi ve ilişki arayışında bulunmaktadır. Genç- ler internet aracılığıyla birçok sanal ilişki kurabilir; geçici bir duygusal yakınlık, aidiyet ve bir yerlere dâhil olma duygusu kazanabilirler (Kim & Haridakis, 2009). Aileden yeteri kadar ilgi ve destek görmeyen gençler psikolojik anlamda daha istikrarsız davranışlar göstermektedir. Bu da evdeki durumlardan kaçmak için gençleri aşırı internet kullanımına yöneltmektedir (Davis, 2001). Bu noktadan hareketle araştırmada ortaöğretime devam eden öğrencilerin internet bağımlılığına etki eden aile işlevleri ve diğer bazı faktörlerin internet bağımlılığı ile olan ilişkisi incelenmeye çalışılmıştır. Araştırmanın Amacı: Bu araştırmanın temel amacı, ortaöğretim 9.,10.,11.ve 12. sınıf öğrencilerinin cinsiyet ve aile işlevlerinin (problem çözme, iletişim, roller, duygusal tepki verebilme, gereken ilgiyi gösterme, davranış kontrolü,) internet bağımlılığına etki edip etmediğini belirlemektir. Aynı zamanda İnterneti günlük kullanım süreleri, algılanan sosyo-ekonomik düzey ve sınıf düzeyi gibi değişkenlerin internet bağımlı- lığı ile olan ilişkisini araştırmaktır. Araştırma Sorusu, Bu temel amacı gerçekleştirmek için aşağıdaki sorulara cevap aranmaktadır. 1. Ortaöğretim 9.,10.,11. Ve 12. sınıf öğrencilerinin cinsiyet ve aile işlevlerinin (problem çözme, iletişim, roller, duygusal tepki verebilme, gereken ilgiyi gösterme, davranış kontrolü,) internet bağımlılığı puanına ortak etkisi anlamlı mıdır? 2. Ortaöğretim 9.,10.,11. Ve 12. sınıf öğrencilerinin internet bağımlılığı puanlarının interneti günlük kullanım süreleri, algılanan sosyo-ekonomik düzey ve sınıf düzeyine göre farklılık göstermekte midir? Araştırmanın Yöntemi; Bu araştırma, ortaöğretim 9.,10.,11. Ve 12 sınıf öğrencilerinin internet bağımlılığına etki eden faktörlerin belirlenmesi amacıyla var olan durumu saptamaya yönelik betimsel bir araştırmadır. Bu araştırmada basit tesadüfi ve uygunluk örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, İstanbul İli Beyoğlu İlçesinde bulunan iki düz lisede öğrenim görmekte olan ortaöğretim 9.,10.,11. Ve 12 sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklemi bu okullara devam eden toplam 315 öğ- renci oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan toplam 315 öğrencinin 171'i kız(% 54.3), 144'ü (%45.7) erkek öğrencilerden oluşmaktadır. Ayrıca, öğrencilerin 52'si ortaöğretim 9. Sınıfta (% 16.5), 75'i ise 10. Sınıfta %(23.8), 115'i ise 11.sınıfta (%36.5) ve 73'ü 12.sınıfta (%23.2) öğrenim görmektedir. Araştırmada, İnternet Bağımlılık Ölçeği, Aile Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın Bulguları: aile değerlendirme ölçeğinin alt işlevlerinden problem çözme internet bağımlılığı arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (r= . 037, p>.01). İnternet bağımlılığı ile iletişim, roller, duygusal tepki verebilme, gereken ilgiyi gösterme ve davranış kontrolü arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=-.20, p<.01), (r=-.17, p<.01), (r=-283, p<.01), (r=-283, p<.01) ve (=-280, p<.01) . Yani aile, ergen tarafından sağlıksız olarak algıladıkça internet bağımlılık düzeyi artmaktadır. Araştırmaya katılan ergenlerin internet bağımlılığına ilişkin puanlarının cinsiyete gö- re erkek öğrencilerin kız öğrencilerin puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksek olduğu, [t(313)= -2.199;p<.01] görülmüştür. Hiyerarşik regresyon analizine internet bağımlılığı ile internet bağımlılığına ilişkin puan ortalamaları anlamlı düzeyde farklılık gösteren cinsiyet değişkeni (dummy) ilk adıma dahil edilmiştir. Hiyerarşik regresyon analizinin ikinci adımına internet bağımlılığı ile anlamlı ilişkisi olan aile değerlendirme ölçeğinin alt boyutlarından iletişim, roller, duygusal tepki verebilme, gereken ilgiyi gösterme ve davranış kontrolü birlikte dahil edilmiştir. Birinci aşamada internet bağımlılığının yordayıcısı olarak cinsiyet değişkeni hiyerarşik regresyon analizine girmiş ve toplam varyansın % 1.2'sini açıklamıştır. Cinsiyet değişkeni ile internet bağımlılığı arasındaki ikili korelasyon negatif yönde ve anlamlı olarak bulunmuştur (R= .12, R² = .015, F(1,313)= 4.836, p< .01). İkinci aşamada cinsiyet değişkenine ek olarak analize Aile işlevleri değişkeni de sokulmuştur. Bu değişkenin getirdiği ek katkı % 11.8 olup iki değişken birlikte internet bağımlılığına ilişkin açıklanan varyansı % 13'e yükseltmiştir. Aile işlevleri değişkeni ile internet bağımlılığı arasındaki ikili korelasyon pozitif yönde ve anlamlı bulunmuştur (R= .367, R² = .134, F(6,308)= 7.968, p< .01). Modele ikinci adımda girilen aile değerlendirme ölçeği alt işlevlerinden iletişim ?=-.063, p>.05 ve Roller ?=.072 p>.05 özgün katkılarının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı anlaşılmıştır. Duygusal tepki verebilme alt işlevi ?=-.142, p<.05, gereken ilgiyi gösterme alt işlevi ? =-.142, p<.05 ve davranış kontrolü alt işlevi=-.141, p<.05 özgün katkılarının istatistiksel olarak anlamlı olduğu anlaşılmıştır. Çoklu regresyon analizi denklemi aşağıda verilmiştir. Y= 28.896-5.047* * (Davranış kontrolu) - 4.775** ( Duygusal tepki verebilme) - 4.448** (Gereken ilgiyi gösterme) - 4.060 (Cinsiyet) ** Araştırmanın kapsamı içersin de internet bağımlılık puanlarının interneti günlük kullanım sürelerine ve sosyo-ekonomik düzeye göre anlamlı bir şekilde farklılaşmaktadır [?²(2)=54.666, p<.01], [?²(2)=7.023, p<.05]. Grupların sıra ortalamaları dikkate alındığında, en yüksek internet bağımlılık puanları 5-8 saat arası internette zaman geçiren öğrencilere ait olduğu, bunu 1-4 saat arası internette zaman geçiren ve 1 saatten az internette zaman geçiren öğrenciler izlediği görülmektedir. Yine internet bağımlılık puanları ailelerini üst sosyo-ekonomik düzeye ait algılayan öğrenciler olduğu, bunu alt ve orta sosyo-ekonomik düzey algılayan öğrenciler izlediği görülmektedir. Araştırmanın Sonuç ve Önerileri: göre aile işlevlerinin önem sırasına göre, davranış kontrolü, duygusal tepki verebilme, gereken ilgiyi gösterme değişkenleri birlikte internet bağımlılığının en önemli yordayıcısı olarak birinci sırada yer almaktadır. Bu bulguya göre aile üyeleri tarafından yapılan kısıtlama ve yaptırımların katı, tutarsız veya esnek, serbest, kaotik olması ergenlerin "davranış kontrol" işlevini sağlıksız algıladığını göstermektedir. Yine aile üyelerinin ergene karşı göstermiş oldukları "duygusal tepkilerin" daha çok kızgınlık, öfke, üzüntü ve korku şeklinde ifade edildiği düşünülmektedir. Bir başka değişle bu işlevini yerine getiremeyen bir ailede aile üyeleri her türlü duyguları, kapsamı çok kısıtlı olan söz veya hareketlerle ifade edebilir. Son olarak da ergenin aile üyelerinin birbirlerine karşı gerekenden az ilgi ve sevgi gösterdiğini düşündüğü söylenebilir. Bu bağlamda ergenin sağlıksız olarak algıladığı bu üç işlev onların internet bağımlılık düzeylerini arttırdığını göstermektedir. Araştırmada, ikinci sıradaki değişkenlerden cinsiyete göre İBÖ puanı değerlendirildiğinde, erkeklerin kızlara göre ölçek puanları daha yüksek olarak bulunmuştur. Aynı zamanda ergenlerin internette kalma sürelerinin uzaması ve sosyo-ekonomik düzeyin artması internet bağımlılık riskinin yükseltilmesine de yardımcı olduğu söylenebilir. Bu bulgular şunu göstermektedir ki internet bağımlılığını önlemede aile önemli bir rol oynamaktadır. Aşırı internet kullanımını en aza indirmek için okul veya toplum temelli anne-baba-ergen eğitim programlarına ihtiyaç vardır. Bu eğitim programları- nın ailenin işlevselliğini nasıl arttırılabileceği üzerine odaklanması durumunda internet bağımlılık oranlarının düşmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu araştırmadan elde edilen bulguların gözlem, görüşme gibi farklı veri toplama teknikleri ile desteklenmemesi, araştırmanın sınırlılıklarındandır. Sınırlı semptom düzeyinde internet bağımlılığı gösteren ve internet bağımlısı olan ergenler ile aile iş- levleri arasındaki ilişkiyi araştırmak için daha büyük örneklem gruplarıyla yapılacak çalışmaların internet bağlantının çok yönlü değerlendirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Aynı zamanda yapılacak olan araştırmalarda aile işlevleri ile internet bağımlılığı arasındaki ilişkiyi daha detaylı incelemek için nitel ve nicel araş- tırma desenleri de birlikte uygulanabilir.Problem Statement: The problem of this study is determined as the impact of genders and family functions of secondary education students on their internet addiction levels. Study has also analyzed whether socio-economic situations and the usage of internet influence internet addiction of adolescents. The Purpose of the Study: The purpose of the study is t*o determine the effect of the genders and family functions of secondary education students on their internet addiction, and to investigate the relationship of such variables as daily internet usage durations, perceived socio-economic levels, and grades with internet addiction. Method: This is a descriptive study. The research universe consists of two secondary schools located in Beyoğlu district of Istanbul province. Random sampling and convenience sampling methods were employed. The sample includes 315 students. 171 are female, and 144 are male. Internet addiction scale and family evaluation scale were used. Hierarchical regression analysis and Kruskal Wallis test were carried out. Findings and results: At the first stage, the variable of gender was put into analysis as a predictor of internet addiction. It explained 1.2% of total variance. At the second stage, the variable of family functions were analyzed and seen to have an additional contribution of 11.8%. The variables of gender and family functions explain collectively 13.4% of the variance pertaining to internet addiction. Family functions rank first as the most important predictor of family functions (with the sub-dimensions of behavioral control, affective responsiveness, and affective involvement in the order of importance) while the variable of gender comes second in this matter. Conclusions and Recommendations: Within the context of this study; behavioral control, emotional responding, showing the needed care, gender variables and sub dimensions are family roles influencing internet addiction even though their effects are low. Furthermore it is possible to imply that internet addiction risk is increased by the development of socio-economic status and the increment of time spent on internet.