Sistem teorisi perspektifinden tarihi alan yönetimi : Fatih örneği

Abstract

Dünya kültür mirasını meydana getiren somut ve soyut eserler ve değerler, tüm insanlığın ortak malı olmakla birlikte, korunarak gelecek nesillere aktarılabilmeleri için alınması gereken önlemlerin, yapılması gereken hukukî düzenlemelerin ve korunarak yaşatılmaları için gereken yönetim sistemlerinin geliştirilmesi konusu, gerek XX. yüzyılın, gerekse de XXI. yüzyılın önde gelen gündem maddeleri arasında yer almıştır. Çevreleriyle birlikte devamlı bakım ve onarımla büyük çaplı restorasyonlara ihtiyaç bırakmadan yaşatılmaya çalışılan eski eserlerin bulundukları alanların yönetimi, onların restorasyonları kadar önemlidir. Tarihî alanlar ve kentler, küreselleşme, yoğun nüfus ve göç baskısı, rant elde etmek için yüksek katlı ve birbirine yakın inşa edilen binalar, savaşlar ve yanlış kullanım ve restorasyon hataları gibi tehditlerle karşı karşıyadırlar. Tarihi alan yönetimi ile sorumlu birçok kamu kurumu bulunmaktadır ve öne çıkan en temel sorunlar; ‘yetkisizlik,’ ‘görev karmaşası’ ve ‘koordinasyon eksikliği’ gibi başlıklar altında toplanabilir. Tarihi alan yönetimlerinde, bütüncül bir yönetsel stratejinin geliştirilebilmesi ve sürdürülebilir yönetim süreçlerinin oluşturulabilmesi için ilgili kurumlar arasında uyum ve koordinasyonun olması zorunludur. Bu doğrultuda, sistem teorisi ışığında tarihi alan yönetimlerinin sorunları analiz edilebilir ve çözüm önerileri geliştirilebilir. Bu minval üzere bu çalışmada, yönetim bilimleri alanında da etkin olarak kullanılan sistem teorisi yaklaşımları incelenmiştir. Son olarak, tarihî alanlarının genişliği ve tarihî açıdan kimi benzerlikleri sebebiyle İstanbul ve Roma’nın tarihi alan yönetim planları karşılaştırılmalı olarak analiz edilmiştir. Ayrıca elit mülakat yöntemiyle seçilen kişilerle görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında dünya kültür mirası listesinde bulunan Fatih İlçesi’nin alan yönetimi için bir yönetim modeli önerilmiştir.

The tangible and intangible works and values that constitute the world cultural heritage are the common property of all humanity, and the measures that need to be taken to protect and pass them on to future generations, the legal arrangements that need to be made, and the development of management systems required for their preservation and survival have been among the leading agenda items of both the 20th and 21st centuries. The management of the areas where the ancient works are located, which are tried to be kept alive together with their surroundings without the need for large-scale restorations through continuous maintenance and repair, is as important as their restoration. Historical areas and cities face threats such as globalization, intense population and migration pressure, high-rise buildings built close to each other to gain profit, wars, and misuse and restoration errors. There are many public institutions responsible for the management of historical areas, and the most fundamental problems that stand out can be grouped under the headings of ‘lack of authority,’ ‘confusion of duties,’ and ‘lack of coordination.’ In historical area management, it is essential that there is harmony and coordination between the relevant institutions in order to develop a holistic administrative strategy and to establish sustainable management processes. In this context, the problems of historical area management can be analyzed in the light of system theory and solution suggestions can be developed. In this context, system theory approaches, which are also used effectively in the field of management sciences, were examined in this study. Finally, the historical area management plans of Istanbul and Rome were analyzed comparatively due to the width of their historical areas and some similarities in terms of history. In addition, interviews were conducted with selected individuals using the elite interview method. In the light of the findings obtained, a management model was proposed for the area management of Fatih District, which is on the world cultural heritage list.