Makro ekonomik kriterler altında OECD ülkelerinin çok kriterli karar alma yöntemleriyle 2014-2018 dönemi performans analizi

Abstract

Karar alma, hayatın her alanında bireyin, kurum ve kuruluşların faaliyetlerinin sürdürebilmesi için en önemli unsurlardan biri olmuştur. İnsanoğlu doğumdan ölüme kadar farklı durumlar için sürekli karar alma durumunda kalmıştır. Karar almanın doğru ve amaca uygun bir şekilde yapılabilmesi için analitik yöntemlerin kullanılması karar almada pişmanlık ve hatayı engellemektedir. Bu amaçla bir karar alma probleminde birçok kriter birlikte değerlendirilerek en uygun sonuca ulaşmak için Çok Kriterli Karar Alma yöntemleri kullanılmaktadır. Bu çalışmada OECD’ye üye olan 36 ülkenin gelişmişlik düzeylerine göre makro ekonomik kriterler altında değerlendirilerek sıralamalar elde edilmiştir. Çalışmada OECD (The Organısatıon For Economic Co-Operatıon And Deveploment), Eurostat (European Community Statistical Office) ve TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) verilerine dayanarak Türkiye’nin de içinde bulunduğu OECD ülkelerinin makro ekonomik performanslarının değerlendirmesi Çok Kriterli Karar Alma yöntemleri olan Entropi, Gri İlişkisel Analiz ve ARAS kullanılarak yapılmıştır. Kullanılan yöntemler sonucu elde edilen sıralamalar arasındaki ilişki Spearman Korelasyon katsayısından yararlanarak belirlenmiştir. Çalışma aralığı olarak 2014-2018 yılları arası tercih edilmiştir.Çalışmada ilk olarak ülkelerin ekonomik performanslarını kıyaslayabilmek için makro ekonomik kriterler belirlenmiştir. Bu kriterler; enflasyon oranı, faiz oranı, reel efektif döviz kuru, rezerv varlıklar, mal ihracatı, mal ithalatı, doğrudan yabancı yatırımlar, gayri safi yurtiçi hasıla, büyüme oranı ve işsizlik oranı olarak belirlenmiştir.Bu tez çalışmasının amacı performans analizi yapılan OECD üyesi 36 ülkenin ekonomik konumlarının belirlenmesi, alınan yıllara göre ekonomik gelişmişlik düzeylerinin gözlenmesi ve her ülkenin diğer ülkelere oranla sıralamalardaki yerlerini görmeyi sağlamaktır. Ayrıca Türkiye’nin OECD ülkeleri arasındaki konumunu belirtmeyi amaçlamaktır.

Decision making has been one of the most important factors for individuals, institutions and organizations to continue their activities in all areas of life. Mankind has been constantly in a position to make decisions for different situations from birth to death. The use of analytical methods in order to make decisions in a correct and purposeful manner prevents regret and error in decision making. For this purpose, Multi Criteria Decision Making methods are used to reach the most appropriate result by evaluating many criteria together in a decision making problem.In this study, rankings were obtained by evaluating under macro economic criteria according to the development levels of 36 countries that are members of OECD. The OECD study (The Organization for Economic Co-operation and Deveploment), Eurostat (European Community Statistical Office) and TSI (Turkey Statistical Institute) based on data from the OECD countries, including in Turkey's macroeconomic performance evaluation of Multi-Criteria Decision Making methods that entropy, Gray Relational Analysis and ARAS were used. The relationship between the ranks obtained as a result of the methods used was determined using the Spearman Correlation coefficient. The years between 2014-2018 were preferred as the study range.In the study, first of all, macro economic criteria were determined in order to compare the economic performances of the countries. These criteria are; inflation rate, interest rate, real effective exchange rate, reserve assets, exports of goods, imports of goods, foreign direct investments, gross domestic product, growth rate and unemployment rate.The aim of this thesis is to determine the economic positions of 36 OECD member countries, to observe the economic development levels according to the years and to see the place of each country in the rankings compared to other countries. Also purpose is to specify the position of Turkey among OECD countries.