Fransa'daki Müslüman azınlığın fıkhî meselelerine ilişkin fetvaların tahlili

Abstract

Bu çalışmada, Fransa’da yaşayan Müslüman azınlıkların karşılaştığı güncel fıkhî meseleler ve bu meselelerle ilgili olarak verilen fetvalar incelenmiştir. Müslümanların gayrimüslim ülkelerde karşılaştıkları dinî ve toplumsal sorunlar, klasik fıkıh anlayışıyla her zaman çözümlenemediğinden, azınlık fıkhı (fıkhu’l-ekalliyyât) adı verilen yeni bir yaklaşımın gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda çalışmada, öncelikle azınlık fıkhının tanımı, tarihi gelişimi, temel ilkeleri ve metodolojisi üzerinde durulmuş; ardından Fransa’nın laik yapısı içerisinde yaşayan Müslümanların karşılaştığı zorluklar, dinî yaşantılarındaki engeller ve bu sorunlara yönelik ortaya konan fetvalar örneklerle analiz edilmiştir. Tezin ikinci bölümünde, Avrupa Fetva ve Araştırma Konseyi gibi kurumsal yapılar başta olmak üzere çeşitli İslami kuruluşların Fransa’daki Müslümanlara yönelik verdikleri fetvalar tematik olarak ele alınmış; bu fetvaların zaruret, maslahat ve kolaylaştırma ilkeleri çerçevesinde nasıl şekillendiği incelenmiştir. Araştırmada nitel analiz yöntemi benimsenmiş, güncel metinler, resmi raporlar ve akademik literatür taranarak kapsamlı bir değerlendirme yapılmıştır. Sonuç olarak bu tez, Fransa’daki Müslüman azınlıkların karşılaştıkları dinî problemlere İslam hukuku perspektifinden ne tür çözümler üretildiğini ortaya koymakta ve azınlık fıkhının bu bağlamda nasıl bir kolaylaştırıcı rol üstlendiğini göstermektedir.

This thesis analyzes the contemporary fiqh-related issues faced by Muslim minorities living in France and the fatwas issued in response to these challenges. Traditional Islamic jurisprudence does not always provide practical solutions to the unique problems encountered by Muslims in non-Muslim societies, which has led to the development of a new jurisprudential approach known as Fiqh of Minorities (Fiqhu’l-Aqalliyyāt). In this context, the study first explores the definition, historical development, fundamental principles, and methodology of minority fiqh. It then focuses on the difficulties Muslims face within France’s secular system, such as restrictions on religious practices, and analyzes the fatwas that have been issued to address these issues. The second part of the thesis thematically examines the fatwas issued by institutional bodies, especially the European Council for Fatwa and Research and other Islamic organizations active in France. These fatwas are evaluated in the context of core principles such as necessity, public interest, and ease. The research adopts a qualitative methodology, utilizing contemporary texts, official reports, and scholarly literature to offer a comprehensive analysis. Ultimately, the thesis demonstrates how Islamic legal thought has adapted to meet the needs of Muslim minorities in France, and how minority fiqh plays a facilitating role in enabling Muslims to maintain their religious identity within a non-Muslim context.