Siborg beden bağlamında Stelarc, Orlan ve Transpecies Society'nin sanat pratikleri

Abstract

Siborg kavramına ilişkin tanımlamaların ve ilk çalışmaların, bilimsel literatürdeve sanat alanında kendisine yer edinmeye başladığı dönemler, tarihsel olarak yakınlıkgöstermektedir. Canlı organizmanın sibernetik bir sistem olarak kabul edilmesiylebaşlayan bilimsel araştırma süreçleri, makinelerin ve canlıların birbirleriyle doğrudanilişki içerisinde olduğu, geri bildirim mekanizmasıyla kurulan sibernetik sistemlerinuygulamaya konulabilmesini beraberinde getirmiştir. Makinelerden ve canlılardanoluşan sibernetik sistemler, siborg olarak nitelendirilmektedir.Siborgla ilgili uygulamalar, mühendislik alanlarındaki çalışmaları etkilediğikadar, günümüz sanatında teknoloji ve beden birlikteliğinin konu alındığı sanatpratiklerini de etkilemektedir. Bu sanat pratiklerinin, genellikle sanatçınınperformansına dayalı olduğu görülmektedir. Teknolojinin olanaklarından yararlanarakperformatif çalışmalar gerçekleştiren sanatçıların yaklaşımları, teknofili veyateknofobiye yakın özellikler göstermektedir.Stelarc'ın performanslarında, insan bedeninin doğasının teknolojiylegenişletildiği görülürken, aynı zamanda, teknolojinin insan üzerindeki etkisi tartışmayaaçılmaktadır. Orlan'ın performanslarının bazılarında, toplumsal tarihte ve sinematarihinde, siborg beden olgusuna referans veren unsurlar yer almaktadır. Siborg bedeniaraçsallaştıran ve konu edinen bir grup sanatçının bir araya gelmesiyle ortaya çıkanTranspecies Society isimli topluluk, teknolojiye ve doğaya olan ilgisini, siborgizm, yanisiborg aktivizmi olarak nitelendirdikleri ortak tavır üzerinden yansıtmaktadır. Bu tezçalışmasında, Stelarc, Orlan ve Transpecies Society'de yer alan Neil Harbisson, MoonRibas, Manel Munoz ve Joe Dekni gibi sanatçıların pratikleri, siborg beden bağlamında,karşılaştırmalı ve detaylı olarak incelenmektedir. Bu sanat pratiklerinin, siborga ilişkinkuramsal ve güncel tartışmalar arasındaki konumu ortaya konmaktadır.

The points of time in which the definitions and first studies on the concept ofcyborg began to take place in the scientific literature and in the field of art are historicallyclose. Scientific research processes, which started with the acceptance of the livingorganism as a cybernetic system, brought about the implementation of cyberneticsystems, which are set up by the feedback mechanism, in which machines and living thingsare in direct relationship with each other. Cybernetic systems consisting of machines andliving things are described as cyborgs.Studies about the cyborg affect not only the researchs in the fields of engineering,but also the art practices in contemporary art where the synergy of technology and bodyis the theme. It is seen that these art practices are generally based on the performance ofthe artist. The approaches of artists who perform performative works by drawing on thepossibilities of technology indicate features close to technophilia or technophobia.In Stelarc's performances, it is seen that the nature of the human body isaugmented by technology, while at the same time, the effect of technology on humans isdiscussed. In some of Orlan's performances, there are facts in social history and cinemahistory that refer to the cyborg body phenomenon. Transpecies Society, which turned outas a group of artists who instrumentalized and dealt with the cyborg body, reflects theirinterest in technology and nature through a common attitude they describe as cyborgism,that is, cyborg activism. In this thesis, the practices of Stelarc, Orlan and artists such asNeil Harbisson, Moon Ribas, Manel Munoz and Joe Dekni from the Transpecies Societyare analyzed in the context of the cyborg body in a comparative and detailed way. Theposition of these art practices between the theoretical and current debates on cyborg isrevealed.