I. Abdülhamid’in kızı Esma Sultan’ın hayatı (1778-1848)

Abstract

Sultan Abdülhamid’in yedinci çocuğu olarak dünyaya gelen Esma Sultan, diğer sultanlar gibi iyi bir eğitim almıştı. III. Selim, Esma Sultan on dört yaşına geldiğinde çok sevdiği çukadar Hüseyin Ağa’yı Kapdân-ı Deryâlığa yükselterek sultanla nişanladı. Düğünleri nişandan yaklaşık yedi ay sonra yapıldı ve çift Esma Sultan’ın Divanyolu’nda bulunan sarayına taşındı. Ancak bu evlilik çok uzun sürmedi; zira, on bir yıl sonra Hüseyin Paşa vereme yakalanarak vefat etti ve Esma Sultan bundan sonra mutadın aksine bir daha evlenmedi. Esma Sultan Hüseyin Paşa’nın ölümünden sonra saray kadınlarına nazaran daha özgür bir hayat sürmeye başladı. Babası Sultan I. Abdülhamid, kendisine Divanyolu’nda bulunan sarayı, Eyüp ve Tırnakçı Yalılarını tahsis etti. III. Selim döneminde ise bunlara Çamlıca Köşkü eklendi. Ayrıca sultanın Maçka ve Cağaloğlu’nda da sarayları vardı. Çok şık giyinen Esma Sultan, kendisi gibi maiyetindeki cariyeleri de aynı güzellikte giydirerek mesire yerlerine gezmeye giderdi. Rivayete göre sultanın her giydiği moda olurdu. Ancak onun bu rahat yaşamı, delikanlılara düşkünlüğü yönünde bir sürü dedikodu çıkmasına neden olmuştu.Sultanın bu ilgi çekici yönleri yanında asıl dikkati çeken onun devlet işlerine müdahaleleriydi. Esma Sultan, yeniçeriler tarafından tahta aday gösterilmiş bir sultandı. IV. Mustafa’nın tahta çıkması için hayli çaba sarf eden Esma Sultan, Kabakçı Mustafa isyanında rol oynadığı gibi, II. Mahmud dönemindeki yeniçeri isyanının da müşevviklerindendi. Sultan bu nüfuzuyla bazı adamlarını istediği yerlere getirebilmişti. Hanedanın diğer üyelerine göre daha uzun yaşayan Esma Sultan yetmiş iki yaşında vefat etti. Son zamanlarında yaşlılığa bağlı olarak hafıza kaybına uğrayan sultanın naaşı, Divanyolu’nda bulunan II. Mahmud türbesine gömüldü.

Esma Sultan was the seventh child of Sultan Abdülhamid. She had been well-educated like other Sultans. Selim III promoted Çukadar Hüseyin Ağa, whom he liked, to be the Kaptân-ı Deryâ and engaged Esma Sultan to him when she was fourteen. They were married seven months later and moved to Esma Sultan’s Palace which was situated in Divanyolu. However Hüseyin Pasha died of tuberculosis after only eleven years of marriage and extraordinarily, Esma Sultan didn’t get married again. After the death of Hüseyin Pasha, Esma Sultan started to lead a care free life compared to the other women of palace. Her father Abdülhamit assigned the Palace in Divanyolu and Eyüp and Tırnakçı Yalı’s. Selim III also assigned the Çamlıca Köşk. Sultan also had palaces in Maçka and Cağaloğlu. Esma Sultan, who dressed so chic, made the concubines in her entourage dressed as she did and would go to picnic’s just to walk around. Reportedly; by all counts, everything she wore came into style. However her free life caused much gossiping. There was also talk of her having a taste for young men. Besides her different lifestyle, the most interesting facet of Esma Sultan is her political intermeddlings to the state affairs. She was nominated for the throne by the Janissaries. She played an active role in Mustafa IV.’s acceding to the throne, and also in the rebellion of Kabakçı Mustafa. She was one of the provocators of the Janissary rebellion in the time of Mahmud II. She would post some of her men to the positions that she wanted using her ascendance. Esma Sultan led a very long life compared to the other members of the Dinasty. She passed away when she was seventy two years old. She suffered from memory loss caused by her old age. Esma Sultan was burried into the Sultan Mahmud II’s Tomb that is located in Divanyolu.