Savaş, mâlî kriz ve darbhâne-I ȃmire: xviii. yüzyılın İkinci yarısında askerî giderlerin finansmanı

Abstract

Osmanlı tarihinin en sıkıntılı dönemlerinden biri 1774 yılında, Küçük Kaynarca Antlaşması’ndan sonra başladı. Osmanlı hazinesi biten savaşın mâliyeti altında ezilmişti, daha kötüsü müstakbel savaşa hazırlanmak için büyük sıkıntılarla baş etmek zorundaydı. Mâlî krizin zirveye çıktığı bu dönemde hazinenin en büyük destekçisi Darbhâne-i Âmire olacaktı. Sultan III. Mustafa’nın cülusundan sonra gelişen olaylar Darphane’ye ihtiyat hazinesi vasfı kazandırmıştı. Darphane çeşitli gelir gider fonlarında topladığı paraları ordu ve donanmanın masraflarını karşılamak üzere seferber etti. Bu dönemde (1766 – 1794 yılları arasında) Darphane’nin sadece zuhurat ve seferiye akçesi fonlarının geliri 88 milyon kuruşu aşıyordu. Üstelik tedavüldeki sikkelerin tağşişiyle sağlanan gelir bu paranın dışındaydı. Bu çalışmada Darphane’nin ihtiyat hazinesi olarak temin ettiği gelirleri askerî harcamaları karşılamak üzere nasıl kullandığı üzerinde durulacaktır.