Enflasyonu düşürme politikaları ve bankacılık sistemine etkileri

Abstract

Ülkemiz 1998 yılından itibaren IMF ile birlikte ekonomiyi yeniden yapılandırmaya ve enflasyonu düşürmeye odaklanan ekonomi politikaları izlemeye başladı. Bu politika ve programların benimsenmesinde, serbest ekonomiye geçişten itibaren biriken ve son noktaya gelmiş bulunan sorunların ekonomik yapının devamını tehdit eder hale eldiğinin ve mevcut durumun daha fazla devam ettirilemeyeceğinin anlaşılması etkili oldu. Uygulanan programların içeriğinde IMF tipi ekonomik istikrar politikalarının ağırlıklı olduğu görüldü. Programlar, mevcut sorunların bir çoğunun ve hatta en önemlilerinin bankacılık sisteminden kaynaklanmasından dolayı ağırlıklı olarak bankacılık ekseninde ele alındı. Teorik planda, başlangıçta sabit kur uygulaması ile yürütülen program diğer IMF uygulamalarının birçoğunda olduğu gibi krizlerle sonuçlandı. Krizlerden sonra devalüasyon yapıldı ve serbest kura dayalı yeni program yürürlüğe kondu. Neticede ülkemiz 2000-2003 yılları arasında sapmalar olduğunda revize edilmekle birlikte mahiyeti itibarıyla birbirinin devamı sayılabilecek bir çok programın uygulanmasına sahne oldu. Uygulamalar esnasında geçici başarılar sağlanmakla birlikte; programların mahiyetinden, uygulamalarından ve yerel ve uluslararası konjonktürden kaynaklanan olumsuz etkilerden dolayı kalıcı çözümler üretilemedi. Gelinen noktada ülkemiz programların başladığı yıldan itibaren önemli ekonomik maliyetler katlandı ve kayıplara uğradı. Maliyetlerin önemli oranda kamu kesimi tarafından üstlenilmesi ve kamu tarafından bütün ekonomik birimlere yansıtılması kaçınılmaz bir zorunluluk olarak ortaya çıktı. Ancak bu arada ekonominin kırılganlığı, yasal mevzuat ve yeniden yapılanma bakımından önemli müsbet mesafeler kaydedildi. Yeniden yapılanma çalışmaları zamanla bütün ekonomik yapıyı etkisi altına alırken yeni ekonomik sürecin de eskisinden farklı olacağı konusunda sinyaller üretti. Dolayısıyla yeni ekonomik süreçte ortaya çıkması beklenen muhtemel gelişmelerin belirlenmesi ve dönüşümlerin tespiti önem kazandı. Bu çalışmaya yukarıdaki çerçevede ekonomik istikrarı sağlamaya ve enflasyonu düşürmeye yönelik teorik modellere kısaca değinilerek başlandı. 1998-2003 yılları arasında uygulanan ekonomi politika ve programlarına ilişkin uygulamalara ve gelişmelere yer verildi. Yeniden yapılanma çalışmaları ve başarıya ulaşmış dezenflasyon sürecinin bankacılık sektörü üzerindeki muhtemel etkilerine atıflar yapıldı. Çalışmanın tamamında konular güncelliğine paralel biçimde bankacılık sektörü ağırlıklı olmak üzere ele alındı. Since 1998, IMF-backed economic programs had designed and launched in Turkey to free the country from the high inflation that had plagued the economy for two decades, to restore macroeconomic fundamentals, and to address the long-standing structural weaknesses in the economy. The programs aims at cleaning up the banking sector, that had perceived as the main source of the problems and the very vulnerable part of the macroeconomic structure. At the beginning, the government's programs basically rested on a firm exchange rate commitment, that resulted in economic crisis, followed by devalution and floating exchange rate system and the cost of all past economic problems mainly backed by public institutions, the burden transferred to the public income units of the economy later. Between 2000-2003, with somewhat deviation, many programs has been implemented to generate sustained economic growth through macro stability. The authorities have moved to a floating exchange rate regime, set a clear course toward debt sustainability. The recent improvements in implementation of the programs with a considerable progress strengthened positive perceptions of the markets, economic recovery, disinflation, and debt sustainability. However, it is very early to talk about achievieved a lasting improvement in Turkey's economic conditions, sustained economic growth, rehabilitated banking system, consolidated fiscal adjustment, disinflation within a floating exchange rate framework. The Turkish economy's still vulnerable to domestic and exogenous shocks, instable markets and lack of confidence. In this study, we underlined the theoretical models of the programs, their implementations between 1998-2003, policy package to accelerate banking sector reforms, and effects of restructuring and disinflation on the banki