Kütüb-i sitte'deki abdest ve çıplak ayağa meshle ilgili hadislerin değerlendirilmesi

Abstract

Müslüman âlimler arasında abdest alırken ayağı yıkamakla ilgili ihtilaf vardır. İmamiye Şiileri abdest alırken ayaklarını yıkamayıp ıslak elleriyle mesh ederken Ehl-i sünnet mensupları abdest sırasında ayaklarını yıkarlar. Bu anlaşmazlık Kur’andaki Maide suresinin altıncı ayetindeki bir kelimenin iki farklı şekilde yani “ercülekum” veya “ercülikum” şeklinde okunmasından kaynaklanmaktadır. Bir ayet üzerinde iki farklı kıraat olması durumunda o ayet prensip olarak iki ayet olarak dikkate alınır. Bu durumda kıraatlerden biri alınıp öteki bırakılamaz. İkisinin birleştirilerek birlikte mütalaa edilmeleri yoluna gidilir. Yukarıda bahsi geçen “ercülekum” kelimesinde “lam” harfinin üstün ve esre okunuşları da böyledir. Bu iki farklı yorum iki şekilde birleştirilir. Bunlardan birincisine göre mesh gasl manasına alınır bu takdirde ayakların hafifçe yıkanması kastedilmiş olur. İkincisi ayette cer-bil-civar söz konusudur. Mezkûr iki yorumda kanıtla desteklenmektedir. Buna rağmen birinci yorumun kanıtı daha kesindir. Üstelik bu telaffuzun kesinliği peygamberin sünneti tarafından da teyit edilmiştir. Aslında abdest alınmasıyla ilgili hadislerin çoğu ayağın yıkanmasını işaret eder. Peygamber zaman zaman ayağını hafifçe mesh ederek yıkayarak abdest almıştır. O bunu zaten abdestliyken abdestini yenilediği zaman yapmıştır. Abdest alırkenki bu uygulama yüzyıllar boyunca Ehl-i sünnet Müslümanları tarafından benimsenmiştir.

There is a conflict among Muslim scholars regarding the washing of feet while performing an ablution (wudhu). As a matter of fact, the Muslims of Ahl-al-Sunna wash their feet during performing ablution, whereas the Imamiya Shiites do not wash their feet but wipe them with their wet hand. This conflict arises from the fact that a word in the sixth verse of the Surah al-Ma’idah in the Holy Qu’ran may be recited in two different ways, namely as “arjulakum” or “arjulikum”. In the case of two different recitations in a verse, that verse is considered, in principle, as two verses. However, taking only one of these, leaving out the other, is out of question. They are treated in the form of a combination. The two different recitations of the abovementioned word are combined on the basis of two principles: “Wiping the feet with a wet hand” is attributed to the washing of feet, by taking into consideration its meaning for washing them lightly, and there is also a case of “jar-bil-jivar” in the verse. Both recitations are backed up by evidence. However the evidence of the recitation ”arjulakum” is more conclusive. Morever, the consistency of this pronunciation has been erified also by the sunna of the Prophet. In fact, most of the Hadith regarding the performance of ablution point at washing of the feet. The Prophet occasionally practised washing his feet lightly, by wiping them gently. He did this when He was renewing his ablution while already being in the state of ablution. This practise of performing an ablution has been adopted for centuries by the Muslims of Ahl-i Sunna.