Bir deneyim olarak pareidolianın sanatçının üretimine etkisi

Abstract

Pareidolia, bir görüntünün bilinen başka bir forma benzetilerek yeni bir görüntü biçiminde algılanması fenomenidir. Bilinçdışında var olan imgelerin başka imgeler üzerine yansıtıldığı bir işleyişe sahiptir. Pareidolia, psikanaliz alanında aydınlatıcı sonuçlar veren bir teste ilham kaynağı olmanın yanı sıra, sanat üretiminde de kullanılan bir yöntem olmuştur. Araştırma kapsamında pareidolia deneyiminin görsel sanatlar alanında üretime etkisi XIV. yüzyıldan itibaren bulgulanmıştır. Ulaşılan örnekler bağlamında bu deneyiminin sanatçılar tarafından yeni bir gerçekliğin kurgulanmasında oynadığı rol incelenmiştir. Tarihsel nizamda ele alınan örneklerin iki sınıfta değerlendirilebileceği görülmüştür. Biri sanatçının deneyimlediği ve deneyimini izleyenle paylaştığı pareidolia ve diğeri sanatçının kurgulayarak izleyene sunduğu pareidoliadır. İlk grupta sanatçı, gördüğü imgeleri kendi deneyimlediği çağrışımlar sonucu fantastik bir gerçekliğe dönüştürürken; ikinci grupta, sanatçı kendi kurguladığı pareidolia ile yapıtta izleyen için anlam katmanları sunan bir deneyim hazırlamaktadır. Her iki kullanımının da sanatta yaratıcılığı körükleyen ve farklı ifade biçimleri konusunda yol gösteren bir deneyim olarak değerlendirilebileceği düşünülmektedir.

Pareidolia, is the fenomenon of perceiving an image as a new image by comparing it to another known form. Pareidolia, besides being a source of inspiration for a test that gives illuminating results in the field of psychoanalysis, has also been a method used in art production. Within the scope of the research, the effect of pareidolia experience in the field of visual arts production has been found since the XIV. century. In context of the examples reached, the role played by this experience in the construction of a new reality by the artists was examined. As a result of examples taken in historical order, it was seen that the effect of pareidolia on artist's production can be evaluated in two classes. One of them is the pareidolia which the artist experiences and shares his experience with the audience, and the other one is the pareidolia which the artist presents to the audience as a fiction. While the artist in the first group transforms the images he sees into a fantastic reality as a result of the connotations he experienced, the artist in the second group, prepares an experience which offers layers of meanings for the audience with the pareidolia which he designs in the work. It is thought that both uses can be considered as an experience that fuels creativity in art and guides in different forms of expression.