Üniversite öğrencilerinin aldatılma algılarının incelenmesi : Reddedilme duyarlılığı ve şema başa çıkma biçimlerinin rolü

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı, üniversite öğrencilerinde reddedilme duyarlılığı ile aldatılma algısı arasındaki ilişkide şema başa çıkma biçimlerinin (aşırı telafi, teslim ve kaçınma) aracı rolünün incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu 18-29 yaş arasındaki 305 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Katılımcıların 216’sı (%70,8) kadın, 89’u (%29,2) erkektir. Araştırmanın veri toplama aşamasında; Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği, Şema Başa Çıkma Biçimleri Ölçeği, Aldatılma Algısı Ölçeği ve katılımcıların demografik bilgilerini elde etmek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde reddedilme duyarlılığı, şema başa çıkma biçimleri ve aldatılma algısı arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon analizi, şema başa çıkma biçimlerinin aracılık etkisinin incelenmesi için Yapısal Eşitlik Modellemesi’nden yararlanılmıştır. Reddedilme duyarlılığı, şema başa çıkma biçimleri ve aldatılma algısının bazı demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek üzere ikili grup karşılaştırmalarında bağımsız gruplar t-testi, ikiden fazla grup karşılaştırmalarında Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) tekniği kullanılmıştır. Araştırmada yapılan korelasyon analizleri sonucunda reddedilme duyarlılığı, şema başa çıkma biçimleri ve aldatılma algısı arasında anlamlı ilişkilerin olduğu bulunmuştur. Yapısal eşitlik modellemesinden elde edilen bulgular, şema teslimi başa çıkma biçiminin reddedilme duyarlılığı ile aldatılma algısı arasındaki ilişkide kısmi aracı rolünün olduğunu göstermektedir. Elde edilen bir diğer bulguya göre, reddedilme duyarlılığı, şema başa çıkma biçimleri (şema aşırı telafisi dışında) ve aldatılma algısının cinsiyete göre anlamlı bir farklılık gösterdiği sonucuna varılmıştır. Katılımcıların, şema başa çıkma biçimleri (şema teslimi dışında) romantik ilişki deneyimine sahip olma durumuna göre anlamlı bir farklılık gösterirken; reddedilme duyarlılığı ve aldatılma algısı romantik ilişki deneyimine göre anlamlı bir şekilde farklılık göstermemiştir. Son olarak, aldatılma algısı ve şema başa çıkma biçimlerinin en uzun romantik ilişki süresi değişkenine göre anlamlı faklılık gösterdiği sonucu elde edilmiştir. Reddedilme duyarlılığının ise ilişki süresi değişkenine göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bu bulgular, ilgili literatür ışığında tartışılmış ve araştırmacılara ve uygulamacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

The main purpose of this research is to examine the mediating role of schema coping styles (overcompensation, surrender, and avoidance) in the relationship between rejection sensitivity and perception of infidelity among university students. The study group consists of 305 university students aged between 18-29. Of the participants, 216 (70.8%) are female and 89 (29.2%) are male. During the data collection phase of the research, the Rejection Sensitivity Scale, Schema Coping Styles Scale, Perception of Infidelity Scale, and a Personal Information Form prepared by the researcher to obtain demographic information from the participants were used. Pearson Product-Moment Correlation analysis was used to examine the relationships between rejection sensitivity, schema coping styles, and perception of infidelity, and Structural Equation Modeling through AMOS was used to examine the mediating effect. Additionally, Independent Samples t-Test and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) were used for intergroup comparisons. Based on the correlation analyses conducted in the study, significant relationships were found between rejection sensitivity, schema coping styles, and perception of infidelity. Findings from the structural equation modeling indicate that the schema surrender coping style partially mediates the relationship between rejection sensitivity and perception of infidelity. Another finding suggests that rejection sensitivity, schema coping styles (except for schema overcompensation), and perception of infidelity significantly differ by gender. While participants' schema coping styles (except for schema surrender) significantly differed based on their experience of romantic relationships, rejection sensitivity and perception of infidelity did not significantly differ based on romantic relationship experience. Finally, it was found that perception of infidelity and schema coping styles significantly differ based on the duration of the longest romantic relationship, while rejection sensitivity does not vary with relationship duration. These findings were discussed in light of the relevant literature, and recommendations were made for researchers and practitioners.