Okul öncesi dönem çocuklarının çevresel farkındalık düzeyleri ile çevreye yönelik tutumlarının incelenmesi

Abstract

Bu araştırma, okul öncesi eğitimi alan çocukların çevresel farkındalıklarını ve çevreye yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri Okul Öncesi Çocuklar İçin Çevre Farkındalığı ve Tutum Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Nitel veriler ise araştırmacı tarafından hazırlanan Çocuk Görüşme Formu, Öğretmen Görüşme Formu, Çocuk ve Aile Kişisel Bilgi Formu ile Öğretmen Kişisel Bilgi Formu’ndan elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde Mann Whitney U testi ile Kruskal Wallis-H testi; nitel verilerde ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu İstanbul’un Eyüpsultan ilçesindeki üç devlet anaokuluna giden 60-66 aylık 200 çocuk ile çocukların 13 öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmadan elde edilen nicel sonuçlara göre ölçme aracının çevresel farkındalık boyutundan elde edilen sonuçlar, daha önce çevre farkındalığına/ tutumuna/ eğitimine yönelik bir etkinliğe katılan çocukların çevresel farkındalığının daha yüksek olduğunu; ayrıca anne ve babaların öğrenim durumları yükseldikçe çocukların çevresel farkındalık puanlarının arttığını ortaya koymuştur. Bununla birlikte çocukların çevresel farkındalık ve tutumlarının cinsiyete, daha önce ne kadar süre okul öncesi eğitimi alındığına, annelerin ve babaların mesleğine göre anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir. Araştırmanın nitel sonuçlarına göre ise çevre denildiğinde çocukların akıllarına en çok “hayvan” ve “doğa unsurları” gelmektedir. Çocuklar en çok “çevrenin kirlenmemesi için” ve “hayvanların yararı için” çevreyi korumak gerektiğine inanmaktadır. Çocuklara göre çevreyi korumak “herkesin” sorumluluğudur. Bununla birlikte “asker”, “polis” gibi çeşitli meslek gruplarının çevreyi koruması gerektiğine inanan çocuk sayısı da fazladır. Çalışma grubunda yer alan öğretmenler sınıfta en çok “geri dönüşüm” ve “kirlilik” temalı etkinlikler yaptıklarını, bu etkinlikleri uygularken “mekân ve materyal temini” ile ilgili sorun yaşadıklarını belirtmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda araştırmacılara ve öğretmenlere öneriler sunulmuştur.

This research was conducted to determine the environmental awareness and attitudes of preschool children. For this purpose, mixed method was used. The quantitative datas of the study were collected through the Environmental Awareness and Attitude Scale for Preschool Children. Qualitative datas were obtained from the questions of the Child Interview Form, Teacher Interview Form, Child and Family Personal Information Form and the Teacher Personal Information Form prepared by the researcher. Mann Whitney U test and Kruskal Wallis-H test were used in the analysis of quantitative datas; content analysis was used for qualitative datas. The study group of the research consists of 200 children aged 60-66 months attending three public kindergartens in the Eyüpsultan district of Istanbul and 13 teachers of the children. According to the quantitative results obtained from the research, the results obtained from the environmental awareness dimension of the measurement tool show that the environmental awareness of children who have previously participated in an activity aimed at environmental awareness/ attitude/ education is higher; It also revealed that as the education level of the parents increases, the environmental awareness scores of the children increase. However, it was determined that children's environmental awareness and attitudes did not differ significantly according to gender, how long they had received pre-school education, and the professions of mothers and fathers. According to the qualitative results of the research, when the environment is mentioned, animals and nature elements come to mind most for children. Children mostly believe that it is necessary to protect the environment to prevent the environment from being polluted and for the benefit of the animals. According to children, protecting the environment is everyone's responsibility. However, there are also many children who believe that various professional groups such as military and police should protect the environment. The teachers in the study group stated that they mostly carried out recycling and pollution themed activities in the classroom, and that they had problems with space and materials while implementing these activities. In line with the results obtained, suggestions were presented to researchers and teachers.