Tanzimat sonrası devlet-aşiret ilişkisinde ekonomik motivasyonun etkileri : Milli Aşireti (1839-1914)

Abstract

Osmanlı Devleti’nin Tanzimat sonrasında merkezileşme çabaları ve bu bağlamda aşiretlerle kurduğu sosyo-ekonomik, kültürel ve idari ilişkiler, Osmanlı iktisadi ve sosyal tarihinin en önemli konularından biridir. Bu çalışmada Milli Aşireti’nin 19. Yüzyıl boyunca Diyarbakır, Urfa ve Mardin arasında geniş bir yer tutan Berriye alanı ile Karacadağ yaylağı üzerinde sürdürdüğü göç faaliyetleri ele alınmıştır. Milli Aşireti’nin bu geniş bölgedeki hâkimiyet mücadelesi, hayvancılık faaliyetleri, vergiler, Hamidiye Alayları’na katılımı sonrasında diğer aşiretler ve aşiretsiz gruplarla ilişkisi ve talan ekonomisi başlıkları altında incelenmiştir. Bu incelemede disiplinler arası pek çok çalışmanın yapıldığı aşiret literatürü dikkatle gözden geçirilerek 19. Yüzyıl boyunca Devlet Arşivleri’nde tutulan kayıtlar ve İngiliz konsolos raporlarından elde edilen veriler kullanılmıştır. Birincil kaynakların incelenmesiyle ulaşılan bilgiler, mevcut literatürdeki aşiret-devlet idari ve ekonomik ilişkilerinin açıklanmasıyla karşılaştırılarak; Osmanlı Devleti’nin 19. Yüzyıldaki dönüşümünün anlaşılmasına Milli Aşireti örneği üzerinden katkı yapılmaya çalışılmıştır.

The centralization efforts of the Ottoman Empire after Tanzimat and in this context the socio-economic, cultural and administrative relations established with tribes are one of the most important subjects of the Ottoman economic and social history. In this study, the migration activities of the Milli Tribe between the Berriye Zone and the Karacadağ Plateau which are a wide region located in Diyarbakır, Urfa and Mardin during the 19th century are discussed. This study examines the domination struggles of the Milli Tribe in this region in terms of animal husbandry activities, taxes, their relations with other tribes and non-tribal groups after participating in the Hamidian (Cavalry) Regiments and the economy of the plundering. In the study, the interdisciplinary literature of “tribe” is reviewed in details and data obtained from the 19th century Ottoman State archives and some of British Consulate Reports as main primary sources are used. This study makes contribution to the understanding the transformation of the Ottoman Empire in the 19th century through the case of Milli Tribe by comparing information gathered from the primary sources with the literature on the administrative and economic relations between state and tribe.