Göç yönetimi politikaları : Türkiye ve Ürdün’de Suriyeliler

Abstract

Göç yönetimi politikaları : Türkiye ve Ürdün’de Suriyeliler Bu çalışma, 2011–2024 yılları arasında Türkiye ve Ürdün’de Suriyeli mülteci krizinin yönetimine ilişkin politikaları, benzeri görülmemiş nüfus hareketlerinin yol açtığı karmaşık hukuki, kurumsal ve toplumsal zorluklar bağlamında incelemektedir. Araştırma problemi, resmî politika çerçeveleri ile mültecilerin günlük deneyimleri arasındaki kalıcı uçurumdan kaynaklanmaktadır. Bürokratik engeller, kaynak sınırlılıkları ve değişen siyasi söylemler, haklara ve temel hizmetlere sürdürülebilir erişimi engellemiştir. Bu nedenle çalışma, Türk ve Ürdün modellerine yönelik karşılaştırmalı bir analiz gerçekleştirmekte; benzerlikleri ve farklılıkları ortaya koymakta, yerel ve uluslararası aktörlerle koordinasyona yönelik kurumsal kapasiteleri değerlendirmekte ve bu politikaların mülteciler ile ev sahibi toplumlar üzerindeki sonuçlarını incelemektedir. Araştırma, nitel araçlarla desteklenen betimleyici-analitik bir metodoloji benimsemektedir. Bu araçlar arasında, hükümet yetkilileri ve uluslararası/ yerel kuruluş temsilcileri ile yarı yapılandırılmış mülakatlar, ayrıca resmî belgeler ve ulusal planlarının analizi yer almaktadır. Bulgular, belirgin kurumsal farklılıkları ortaya koymaktadır: Türkiye’de gelişmiş yasal çerçeve, merkezî bir sığınma yönetim sisteminin oluşturulmasını sağlamış; ancak il düzeyinde uygulama boşluklarını da açığa çıkarmıştır. Ürdün’de ise uluslararası kuruluşların katılımıyla daha kapsayıcı bir model ortaya çıkmış, ancak dış finansmana bağımlı kalmış ve sınırlı kurumsal kapasite nedeniyle kısıtlanmıştır. Çalışma, mülteci yönetiminin kısa vadeli tepkilerden sürdürülebilir ulusal politikalara geçmesi gerektiği sonucuna varmaktadır. Katılımcı yönetişimin güçlendirilmesi, aşırı merkezileşmenin azaltılması, kurumsal uyum kapasitesinin artırılması ve uluslararası desteğin yerel kalkınmaya bağlanması ileriye dönük kritik adımlar olarak öne çıkmaktadır. Bu doğrultuda çalışma, kalıcı koordinasyon konseylerinin kurulmasını, bütünleşik merkezî veri tabanlarının geliştirilmesini ve topluluk temelli destek programlarının genişletilmesini önermektedir. Tüm bu adımlar, mültecilerin direncini güçlendirirken ev sahibi devletler üzerindeki yükü hafifletecektir.

Migration management policies : Syrians in Türkiye and Jordan This study explores the policies governing the management of the Syrian refugee crisis in Turkey and Jordan between 2011 and 2024, within the context of unprecedented population movements that generated complex legal, institutional, and social challenges. The research problem arises from a persistent gap between official policy frameworks and the lived experiences of refugees, where bureaucratic barriers, resource limitations, and shifting political discourses have hindered sustainable access to rights and essential services. The study therefore conducts a comparative analysis of the Turkish and Jordanian models, identifying similarities and differences, assessing institutional capacities for coordination with local and international actors, and examining the implications of these policies for refugees and host communities. The research adopts a descriptive-analytical methodology supported by qualitative tools, including semi-structured interviews with government officials and representatives of international and local organizations, as well as the analysis of official documents and national response plans. The findings reveal marked institutional contrasts: in Turkey, the advanced legal framework enabled the creation of a centralized asylum management system, but also exposed implementation gaps at the provincial level; in Jordan, a more participatory model with international organizations emerged, yet remained dependent on external funding and constrained by limited institutional capacity. The study concludes that refugee management must transition from short-term responses to sustainable national policies. Strengthening participatory governance, reducing excessive centralization, enhancing institutional adaptability, and linking international support to local development are critical steps forward. To this end, the study recommends establishing permanent coordination councils, developing integrated central databases, and expanding community-based support programs, all of which would reinforce refugee resilience while easing the burden on host states.