Bir davranışsal iktisat paradoksunun kuantum çözümlemesi

Abstract

Bu tez çalışması klasik olmayan olasılık kuramları kullanılarak paradoksal sonuç veren, belirsizlik altında insan karar vermesi ile ilgili kuramların çözümlenmesi ve yeni öngörüler geliştirilmesini hedeflemiştir. Daha ayrıntılı bir tanımlama ile bu çalışma subjektif beklenen fayda teorisini kurgulayan aksiyomlardan en az birinin ihlal edildiğini ima eden Ellsberg düşünce deneyini ele almaktadır. Çalışmamız son yıllarda önemini gittikçe arttıran paradoksal iktisat problemlerine kuantum olasılık yaklaşımı ile çözüm getirmeyi amaçlayan çalışmalardan birini ayrıntılı incelemiş ve sunduğu katkı ile belirsizlik altındaki karar vericilerin bilişsel durumları ile ilgili yorum yapılabilme olanağını ortaya koymuştur. Çalışmamız çeşitli bilişsel ilk durumların zamanla ilerlemesini incelemekte ve paradoksu çözen bilişsel durumları geçerli bilişsel durumlar olarak kabul eden bir metot benimsemektedir. Benimsenen metot ile elde edilen numerik bulgular tutarlı olup genel bir beklenen kuantum fayda teorisini oluşturma yolunda katkı sağlamaktadır.

This thesis study aims to resolve the theories giving paradoxical results about human decision-making under uncertainty by using non-classical probability theories and to develop novel predictions. More particularly, this study considers the Ellsberg thought experiment implies that at least one of the main axioms of the subjective expected utility theory has been violated. Our study has been investigated one of the studies in detail aiming to resolve the paradoxical economic problems using the quantum probability approach that has been increasingly significant recent years and enabled the capability to develop predictions about the cognitive states of the decision-makers under uncertainty. This study also investigates the temporal evolution of several initial cognitive states and adopts a method that accepts the cognitive states resolves the paradox as the valid cognitive states. The numerical findings obtained by this method is self-consistent and contributes paving the way to construct a quantum version of the expected utility theory as a generalized utility theory.