Publication: İlk beş asır fıkıh usulü literatüründe teklîfî hüküm terminolojisi
Abstract
Kur’an ve hadislerdeki bazı ifadeler ile Hz. Peygamber’in uygulamalarından hareketle mükellefin fiilleriyle ilgili talebin kesin ve bağlayıcı olup olmaması bakımından hükümleri tasnif etme tasavvurunun sahabe ve tâbiûn döneminde ortaya çıktığı görülmektedir. Mesela Hz. Ali vitir namazının kılınmasının istendiğini ancak farz namaz kadar kesin ve bağlayıcı bir tarzda istenmediğini söylemiştir. Ümmü Atıyye kadınların cenaze namazlarına katılmalarının nehiy edildiğini ama bu nehyin haram gibi kesin ve bağlayıcı olmadığını belirtmiştir. İbn Abbas temettu‘ haccından bahsederken Allah’ın temettu‘ haccını kitabında ve peygamberinin sünnetinde emrettiğini fakat Mekke halkından başka insanlar için onu mübah kıldığını söylemiştir. Aynı tasavvuru tâbiûnun ifadelerinde de gözlemlemek mümkündür. Bu tezimizde hükümlerin doğuş ve gelişim seyrini izlemek bakımından öncelikli olarak Kur’an ve sünnetin hükümlere esas teşkil eden ifadeleriyle sahabe ve tâbiûnun kullandıkları kavramlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Mezheblerin teşekkül dönemine gelindiğinde başta Hanefî mezhebi olmak üzere mezheb imamları tarafından mükellefin fiillerinin talebin kesin olup olmaması bakımından bir ayırıma tabi tutulmaya başlandığı görülmektedir. Çalışmamızda mezheb imamlarının teklîfî hükümlere delalet eden ifadeleri de tespit edilerek ilk beş asır fıkıh usulü literatüründe teklîfî hükümlerle ilgili terminolojinin gelişim süreci ortaya konulmaya çalışılmıştır. Farz/ vâcip, mendub, haram, mekruh, mübah
Applications starting from Koran and hadith and some explanations including The Prophet Muhammad’s practices, the demand related to responsible for acts, in terms of whether it has been restrictive, has been understood in the period of Sahabe and Tabiun. For example, Hazrat Ali (Islamic caliph) said that Vitr Prayer was able to carry out but, it s not a obligatory to cary out compared to obligatory prayers, which are mandatory for Muslims. In another example, Ummu Atiyye emphasized that ladies prohibited the funeral Prayers, however this rule was not mandatory to obey, like the things forbidden in definitive way. Ibn ‘Abbās said “Allah revealed Ḥajj-at-Tamattu‘ in His book and in the tradition of His prophet and rendered it permissible for all the people except those living in Mecca”. In the period of Tabiun, it is possible to observe the similar statements. In this thesis, we tried to explain the facts used by Sahabe and Tabiun to make the emergence and devolopment of applications clear in conformity with Koran and Hadith. Obligatory/ necessary, recomended, forbidden, disapproved, permissible.
Applications starting from Koran and hadith and some explanations including The Prophet Muhammad’s practices, the demand related to responsible for acts, in terms of whether it has been restrictive, has been understood in the period of Sahabe and Tabiun. For example, Hazrat Ali (Islamic caliph) said that Vitr Prayer was able to carry out but, it s not a obligatory to cary out compared to obligatory prayers, which are mandatory for Muslims. In another example, Ummu Atiyye emphasized that ladies prohibited the funeral Prayers, however this rule was not mandatory to obey, like the things forbidden in definitive way. Ibn ‘Abbās said “Allah revealed Ḥajj-at-Tamattu‘ in His book and in the tradition of His prophet and rendered it permissible for all the people except those living in Mecca”. In the period of Tabiun, it is possible to observe the similar statements. In this thesis, we tried to explain the facts used by Sahabe and Tabiun to make the emergence and devolopment of applications clear in conformity with Koran and Hadith. Obligatory/ necessary, recomended, forbidden, disapproved, permissible.