Osmanlı iktisad düşüncesinin gelişiminde Halka Doğru dergisinin yeri

Abstract

Halka Doğru dergisinin yerini tespit etme amacı çerçevesinde gündeme gelen bu tez, derginin içerik analizine geçmeden önce, Osmanlı ekonomik yapısını çözümlemeye çalışmakta, daha sonra, Osmanlı'daki iktisat politikalarını ve iktisat düşüncesini ele almaktadır. Bu konular klasik dönem ve yenileşme dönemi ayrımı gözetilerek ele alınmıştır. Bu bağlamda, Osmanlı ekonomik yapısında tarım, sanayi ve ticaretin rolü tartışılmış, Osmanlı'daki iktisadi hayatı düzenleyen ilkeler ve uygulamalar üzerinde durulmuş ve Osmanlı ulemasının ve aydınlarının ekonomiye bakışlarından söz edilmiştir. Derginin çözümlenmesine geçilmeden önce son olarak, Osmanlı iktisat anlayışındaki yenileşme eğilimleri liberal iktisat, koruyucu iktisat ve milli iktisat başlıkları altında değerlendirilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümü, Halka Doğru dergisinin içerik analizinden oluşmaktadır. Bu bölümde, öncelikli olarak derginin üzerinde yükseldiği tarihsel ve toplumsal arkaplan analiz edilmiş, derginin yazar kadrosu, derginin sahibinin biyografisi, derginin izler kitlesi, derginin teknik özellikleri ele alınmıştır. Dergideki konular, en temelde, sosyal ve iktisadi yazılar olmak üzere iki başlık altında ele alınmıştır. Bu başlıklar etrafında kapitülasyonlar, esnaf örgütlenmeleri, işçilerin durumları, kadının sosyal konumu ve bazı önemli haftalık haberler üzerinde durulmuş, yine tarih ve edebiyat alanında gündeme gelen yazılar da tartışmaya açılmıştır. Ayrıca sağlık ve din başlıkları altında ele alınan bazı konular da incelemeye tabi tutulmuştur.

This thesis aims to fix the position of the journal of Halka Doğru in Ottoman economic thought. This study firstly has been dealt with Ottoman economic structure, politics of economy and economic structure. These subjects has been taken up in two parts: classical age and modernization period. Agriculture, industry and trade are very important elements to explain Ottoman economic structure, and for that reason these components has been studied in the thesis. Then we have dealt with some principles (like provisionism, traditionalism and fiscalism) that organize the Ottoman economic life. After then, Ottoman economic thought has been discussed, and in this context thoughts of Ottoman ulama and intelligentsia, liberal economy, protective economy and national economy has been analyzed. Second part of the thesis we have dealt with content analysis of the journal of Halka Doğru. In this part, we have given information about author staff of the journal and put forward social and historical backgrounds, which fed with Halka Doğru. We have examined the subjects in the journal in two parts: social and economic articles. In this process we have focuced on those points: capitulations, organization of tradesman, conditions of workers, price and expensiveness, modernization, the social positions of women and some interesting weekly news. And also some points about religion and health has been taken up in this part.