Mediterranean security process (With some implications on Turkey)

Abstract

Soğuk Savaşın sona ermesi Avrupa için güvenlik ve savunma stratejilerinin yeniden gözden geçirilmesi sonucunu doğurmuş, güvenlik kavramı sadece askeri değil, siyasi, sosyal, ekonomik, kültürel boyutlarıyla da ele alınmaya başlanmıştır. Özellikle Merkez ve Doğu Avrupa ülkelerinin tehdit unsuru olmaktan çıkıp Avrupa Birliği üyeliği yolunda hızla ilerlemeleri sonucunda Akdeniz bölgesinden kaynaklanan güvenlik unsurları ve bölgenin güvenliği Avrupa Birliği üyesi ülkeler için giderek artan bir önem taşımaya başlamıştır. Bölgede Soğuk Savaş döneminden bu yana süregelen birincil güvenlik unsurları olan Orta Doğu'daki çatışma, Ege ve Kıbrıs sorunları ve kitle imha silahlarındaki artış gibi askeri tehditlerin yanında ekonomik işbirliğinin önündeki engeller, yasadışı göç, köktendinci hareketler, terörizm, çevre kirliliği, enerji kaynaklarının güvenliği gibi ikincil unsurlar da güvenlik ajandasındaki yerlerini almışlardır. Bu çerçevede NATO'nun ve Avrupa Birliği'nin bölgedeki rolleri ve bu aktörlerin güvenlik kavramının değişik boyutlarına ilişkin girişimleri, Akdeniz bölgesinden kaynaklanan tehditlerin önüne geçilmesi yolundaki çabaların başlıcalarıdır. Öte yandan, sahip olduğu jeopolitik ve jeostratejik konumdan dolayı bölgedeki en önemli aktörlerden biri olan Türkiye'nin hem Ege ve Kıbrıs gibi taraf olduğu sorunlardaki tutumu, hem de laik bir ülke olarak bölgedeki diğer Müslüman ülkelere örnek olabilme potansiyeli dolayısıyla yadsınamaz rolü tartışmanın bir diğer boyutunu oluşturmaktadır. Sonuç olarak, tüm bu verilerin ışığında Akdeniz bölgesinden kaynaklanan güvenlik unsurları özellikle Avrupa Birliği için büyük önem taşırken Türkiye için de Avrupa Birliği ile ilişkilerini daha da sağlamlaştıracak bir araç olarak değerlendirilebilir.

With the end of the Cold War, the concept of security in traditional terms has changed towards a more complex concept including political, economic, social and cultural dimensions. Central and Eastern European countries that used to be enemies have become partners of the European Union. A new perspective leading to the consideration of the Mediterranean as a source of possible threats for European security have begun to be discussed. Along with ongoing hard security concerns in the region such as Middle East conflict, problems in the Aegean and Cyprus, and the proliferation of weapons of mass destruction, soft security concerns such as obstacles to economic cooperation, illegal immigration, fundamentalist Islam, terrorism, security of energy supplies, and environmental degradation have appeared on the security agenda of the European Union. Economic, political and social difficulties experienced by the Mediterranean countries will easily affect the stability of European Union. Therefore, threats emanating from the region have to be tackled with cooperative policies addressing the causes of problems. NATO and the EU are basic pillars of European security with their respective Mediterranean initiatives. The Euro-Mediterranean Partnership Process launched by the European Union would help Mediterranean countries to achieve better living conditions for their citizens. The role of Turkey in the Mediterranean region is another important point. The more the role of Turkey as a secular and democratic country in the Mediterranean region be considered as an example for other countries, the less the security threats emanating from the region may occur.