Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde gebelerin kullandığı ilaçların analizi ve bu doğrultuda gebelikte akılcı ilaç kullanımının yaygınlaştırılması

Abstract

Amaç: Gebelik, akılcı ilaç kullanımında (AİK) en hassas durumların başında gelmektedir.Çalışmada, gebelikte AİK’in yaygınlaştırılması için Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde(KKTC) gebelikte ilaç kullanımı konusunda tarafların bilgi, tutum ve davranışlarınındeğerlendirilmesi amaçlanmıştır.Gereç ve Yöntem: Nisan 2016-Temmuz 2017 tarihleri arasında bir yıl arayla iki incelemeperiyodunda KKTC’deki kadın hastalıkları doğum (KHD) uzmanlarına (n=30), eczacılara(n=95) ve gebelere (ilk incelemede, n=71) anket uygulaması, eczanede gebe reçetesisimülasyonu (n=50) ve gebe reçetelerinin (n=122 ve n=98) toplanması işlemlerigerçekleştirilmiştir. İki incelemenin verileri birbiriyle karşılaştırılmıştır.Bulgular: I. ve II. incelemede toplanan reçetelerdeki ortalama ilaç sayısı sırasıyla, 1,48±0,73ve 1,30±0,54 idi. İlk incelemede reçetelerdeki ilaçların %6,6’sının, II. incelemede ise%5,5’inin “D/ X” kategorilerinde olduğu saptanmıştır. Eczanedeki simülasyonlarda reçetekarşılama süresinin birinciye kıyasla II. incelemede anlamlı şekilde azaldığı (sırasıyla,3,3±2,3dk ve 2,0±0,8dk); başvurulan eczanelerin yarısının simüle gebenin reçetesiz ilaçtalebini karşıladığı ve eczacıların bu simülasyonda sergiledikleri performanslarının ankettekibeyanlarıyla genelde tam olarak örtüşmediği saptanmıştır. Buna benzer durum, hekimlerinanketlerde beyan ettikleriyle, gebeye reçete yazma performansları arasında da gözlenmiştir.Hekimler reçeteledikleri ilaçların yaklaşık %3’ünün “orta/ yüksek teratojenite riski taşıdığını”belirtmelerine karşın yazılan reçetelerde bu değerin çok daha yüksek olduğu (%23,3)saptanmıştır. Gebelerin %66,2’si mevcut gebelikleri sırasında ilaç kullandığını; %19,6’sıkullanılan ilaçlar konusunda teratojenite bakımından endişe duyduğunu belirtmiştir.Sonuçlar: Hekimlerin reçeteleme ve gebeyi bilgilendirme; eczacıların reçete karşılama vereçetesiz ilaç verme başta olmak üzere konuya ilişkin bilgi, tutum ve davranışlarının önemlieksiklikler barındırdığı dikkati çekmektedir. Bu tespitler, KKTC’de gebelikte AİK’inyaygınlaştırılması için eğitim ve danışma hizmeti içerikli girişimlerin gerekliliğinivurgulamaktadır.Objective: Pregnancy is a very critical aspect of rational use of medicine (RUM). This studyaimed to evaluate knowledge, attitudes and behaviours of the relevant stakeholders todisseminate RUM in Turkish Republic of Northern Cyprus (TRNC).Materials and Method: Between April 2016-July 2017, surveys for gynecologists (n=30),pharmacists (n=95), and patients (n=71), dispensing of simulation prescription (n=50) andevaluation of pregnant prescriptions (n=122 and n=98) were applied within two differentperiods (P-I, P-II), whose data were compared.Results: Mean number of drug per prescription was 1.48±0.73 (P-I) and 1.30±0.54 (P-II).During P-I, 6.6% and during P-II, 5.5% of the drugs fell into “D/ X” categories. In simulationanalysis, time for prescription encountering was significantly diminished in P-II compared toP-I (3.3±2.3 vs. 2.0±0.8 min.). Besides, half of pharmacists met drug demand of simulatedpregnant patients with no prescription. Pharmacists’ simulation-evoked performances didusually not overlap with their statements on surveys. This was also identified betweenphysicians’ prescribing performance and their responses on surveys. While physicians statedthat approximately 3% of drugs they prescribed carried “intermediate-high teratogenicityrisk”, analysis of their prescriptions showed this percentage as high as 23.3%. While 66.2% ofpatients stated to use drugs during pregnancy, 19.6% declared concerns about teratogenicityof their drugs.Conclusion: The prescribing patterns and informing pregnant patient habits of the physiciansand prescribed as well as non-prescribed drug dispensing patterns of the pharmacist showimportant deficiencies in their knowledge, attitudes and behaviors in terms of RUM. Thesefindings underline necessity of education and counselling service interventions to disseminateRUM in pregnancy in TRNC.