Asım (öl. H. 1122/ M. 1710) divanı (inceleme-tenkitli metin)

Abstract

KUR'AN'A GÖRE KUTSAL VE KUTSALLIK Kutsal, dinlerde eksen kavramlardan birisidir. Din bilimcilerin üzerinde sıkça durdukları, onun üzerinden dini anlamaya, yorumlamaya çalıştıkları görülmektedir. Bu bağlamda batıda kutsal ve kutsallıkla ilgili çalışmalar birçok bilim dalı tarafından yapılmış veya yapılmaya devam etmektedir. Çalışmamızın konusunu teşkil eden Kur’an’da Kutsal ve Kutsallık’ın Kur’an’da ifadesinin ne olduğu, nasıl anlatıldığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anahatlarıyla Dinler tarihçilerinin tasnif ettikleri şekliyle kutsal, zaman, mekân ve şahıs boyutlarıyla ele alınmış, kavramın ilgili olduğu diğer boyutlar konunun dağılmaması için tasnifin dışında tutulmuştur. Kur’an’da kutsal ile ilgili birçok kavram kullanılmış, mutlak kutsal Allah olarak nitelendirilmiştir. Kur’an’da Allah’ın kutsallığı, tartışılamaz bir hakikat olarak karşımıza çıktığı, O’nun kendisini bu anlamda Kuddus sıfatıyla tanıttığı görülmektedir. Mutlak kutsal Allah’ın bildirdikleri veya işaret ettikleri, nisbi kutsallar olarak mukaddes, mübarek vb. sıfatlarla tavsif edilmişlerdir. Kur’an’ın ifade ettiği nisbi kutsallar; zaman, mekân, şahıs veya nesnelerle ilgili olabilir. Kur’an bunların kimisine işaret etmiş, kimisini açıkça vurgulamış, kimisini de muğlâk bırakmıştır. Kutsal varlık kendini tanıtırken vahiy veya ilham ile iletişim kurmuş, insanlar da beklentilerini dua üzerinden Allah’a ulaştırmaya çalışarak kutsalla sürekli irtibat halinde kalmışlardır. Sonuç olarak Kur’an’da kutsal, kavramsal çerçevede sunulmaya çalışılmış, kutsalın Kur’an’da nasıl ifade edildiği ortaya konulmaya çaba gösterilmiştir.

The dîvân, we study on, belongs to one of the 17th century classical Turkish poets; Âsım. Our study, Âsım (d. 1710) and his Dîvân (Analysis-Editional Critic), consists of four chapters. In the first chapter, the limited informations in tezkires and the informations about Âsım’s name, appellation, profession and death were explained. Under the title of “His Literary Personality”, Âsım’s poetry and the information about his inspiration of the poets within poetry and the view of poet were evaluated. In the second chapter of our study, his divân was attempted to examine under the titles like; form, language-stylistics and content. We indicated utilized poetic forms and genres and that dîvân was a regular dîvân, the poet used the prosody successfully and placed rejection of matla frequently. Although Âsım’s poetic language is redundant with Arabic-Persian words and subordinates, it is generally pure and fluent. We emphasized that he took place among the poets called Bâkî School and constructed his poetry on this essence. But sometimes he wrote his poems with the inspiration of Sebk-i Hindî and oracular poetry. We explained musical elements, the character list and his complaints in his poetry and that he utilized from sophisticated terms betweentimes, preferred human love than divine love as the subject, although the poet wasn’t a ascetic. In the third chapter of our study, we introduced identified four dîvân copies and made an evaluation among them. Furthermore, we mentioned the methods following in the construction of the text. In the fourth chapter, out editional critic consisting of 441 poems and over 3500 couplets was taken place.